کاربر گرامی! شما به دلیل داشتن دسترسی مورد نیاز می توانید این خبر را ویرایش نمایید.

ویرایش
آب
1400/02/26 13:07
به بهانه دهمین سال بهره‌برداری از سد کمال صالح؛

"سد کمال‌صالح"، ناجی دشت اراک از خطر خشکسالی

حسین اکبری، مدیر بهره برداری و نگهداری از تأسیسات آبی و برق آبی شرکت آب منطقه‌ای مرکزی

اصولاً از نظر تقسیم بندی، منابع تأمین آب به دو بخش منابع آب سطحی و زیرزمینی تقسیم می‌شود.
در خصوص منابع آب سطحی باید عنوان کرد که به لحاظ سهولت دسترسی، نگاه چندان مثبتی به آن نمی‌شود و تقریباً شاید بدلیل هزینه‌های بالای کنترل آن و یا اشتراکی بودن بین سهم بران و حقابه بران در سبد مصرف حایز اهمیت نمی‌باشد و اشخاص نگاه مسئولانه‌ای به آن ندارند و این در صورتی است که اکثر تمدن‌های بشری، شهرها و روستاها از ابتدا در حاشیه رودخانه‌ها، مسیل‌ها و حتی در محل فوران و خروجی چشمه‌ها تشکیل شده‌اند.
اکثر شهرها و روستاهای استان مرکزی نیز در حاشیه رودخانه قره چای، قمرود، مزلقان، کرهرود، وسرود و .... شکل گرفته و گسترش یافته‌اند؛ به‌طوری که از مرکز یا حاشیه تمام شهرهای استان رودخانه‌ها جاری و ساری بوده‌اند و اکثر روستاهایی که فاقد سکنه شده‌اند تقریبا مناطقی هستند که با مشکل بی‌آبی، کم‌آبی و از بین رفتن منابع آب روبرو شده‌اند.
استان مرکزی با ریزش متوسط سالانه 286 میلیمتر، از منابع آب سطحی مناسب جهت استفاده برای کشاورزی مخصوصاً در فصل بهار برخوردار است که متأسفانه با افزایش روند حفر چاه‌های عمیق و کاهش سطح آب زیرزمینی تقریباً اکثر رودخانه‌های استان به‌صورت فصلی شده‌اند و این موضوع باعث بروز مشکلاتی شده است... یعنی آبی که در قدیم الایام به راحتی و سهولت و ثقلی و بدون استفاده از سوخت در اختیار کشاورزان قرار می‌گرفت اکنون باید توسط انرژی از اعماق زمین به سمت بالا هدایت شود.
در سال‌های گذشته و جهت تأمین آب، کنترل منابع و تغذیه مصنوعی دشت‌ها در استان مرکزی تعداد زیادی تأسیسات از قبیل سد، شبکه آبیاری، بند های انحرافی و تغذیه مصنوعی احداث شده است که از جمله این تأسیسات مهم، سدهای ساوه و کمال صالح، شبکه آبیاری و زهکشی دشت ساوه و بندهای انحرافی و کانال‌های آبرسانی جهت افزایش راندمان تحویل و انتقال بوده است.
تأسیسات آبی استان تا حدود زیادی توانسته است تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت و سایر خدمات را بر عهده داشته باشد؛ به‌طوری که در حال حاضر تقریباً  60 درصد آب شرب استان در شهرهایی همچون اراک، ساوه، دلیجان، محلات، خمین و برخی روستاها را تأمین نموده و در بخش صنعت نیز سهم بسزایی دارد.
مطالعات و عملیات اجرایی سد کمال صالح که در سفر مقام معظم رهبری به استان مرکزی مورد تایید و تاکید قرار گرفت از سال 1379 آغاز و عملیات اجرایی سد کمال صالح با هدف تامین آب شرب شهرهای اراک و شازند و صنایع مادر منطقه همچون پتروشیمی و پالایشگاه در سال 1382 آغاز و با پیگیری‌های بعمل آمده در سال 1390 به بهره‌برداری رسید.
با توجه به عدم وجود ذخایرکافی و کیفیت نامناسب منابع آب شرب شهر اراک در دشت اراک، شرکت آب منطقه‌ای مرکزی بعد از مطالعات جامع، اقدام به ساخت سد کمال صالح برای انتقال آب به شهرهای اراک و شازند جهت جلوگیری از کاهش ذخایر زیرزمینی، جبران کسری مخازن و نهایتاً تامین آب شرب پایدار و مطمئن و با کیفیت برای شرب مردم عزیز و همچنین تامین آب برای سرمایه‌های عظیم صنایع پالایشی و پتروشیمی کرد تا علاوه بر جلوگیری از کاهش ذخیره مخازن از بروز تنش اجتماعی، بیکاری و سایر مسایل مربوطه پیشگیری شود.
در این راستا طی 10 سال گذشته، بالغ بر 310 میلیون متر مکعب آب جهت شرب تأمین و تصفیه و در اختیار شهروندان قرار گرفت، به‌طوری که به همین میزان نیز در برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی دشت اراک صرفه‌جویی شد و شاید بتوان گفت این امر یکی از بحرانی‌ترین دشت‌های کشور را از خطر خشکسالی و مهاجرت مردم نجات داد.
علاوه بر این موضوع بالغ بر 90 میلیون متر مکعب آب از این سد به صنایع بزرگ شهر شازند انتقال داده شده است که این دشت را نیز از خطر خشکسالی و افت شدید نجات داده و باعث جلوگیری از برداشت بی‌رویه از منابع آّب زیرزمینی این منطقه گردیده است.
همچنین انتقال آب به دشت اراک علاوه بر جلوگیری از برداشت حجم اشاره شده باعث تغذیه مقداری از منابع آب انتقالی به سفره‌های آب زیرزمینی بعد از مصرف گردیده و این مسئله باعث جبران مقداری از کسری مخزن دشت شده است که نشان دهنده اهتمام وزارت نیرو به انجام پروژه‌هایی جهت رفع دغدغه مردم و برنامه‌ریزی مناسب جهت تأمین منابع آب مطمئن است.
در اینجا باید بگویم هدف کلیه کارشناسان، مدیران و متخصصان بخش آب کشور حفاظت از منابع آب برای نسل‌های آینده، استفاده درست و صحیح و بموقع، در مکان و زمان مناسب است و امید آن می‌رود با همیاری و مشارکت مردم و استفاده بهینه از این نعمت خدادای بتوانیم زندگی سعادتمندی داشته باشیم.
  • خبرنگار:سمانه کمال‌آبادی
  • منتشر کننده:حمید ثریانی/ سردبیر