کاربر گرامی! شما به دلیل داشتن دسترسی مورد نیاز می توانید این خبر را ویرایش نمایید.

ویرایش
آب
1394/08/10 17:45
گزارش يك پرونده؛

طرح اجراي جنگل جايگزين در سد شفارود

بررسی آمارها نشان می‌دهد که در 56 سال گذشته 2 بار سیلاب بزرگ‌تر از 300 مترمکعب در ثانیه، 8 بار سیلاب بزرگ‌تر از 250 متر مکعب در ثانیه، 4 بار سیلاب بزرگ‌تر از 200 متر مکعب در ثانیه، 20 بار سیلاب بزرگ‌تر از 150 متر مکعب در ثانیه و 50 بار سیلاب بزرگ‌تر از 100 متر مکعب در ثانیه در این رودخانه اتفاق افتاده که باعث وقوع خسارات مالی قابل توجه در پائین دست شده است.

استان گیلان به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی از مهم‌ترین مناطق کشاورزی کشور به شمار رفته و از استعدادهای طبیعی بالقوه و فراوان پیرامون منابع آب و خاک برخوردار است و در سال‌های اخیر با توجه به اهمیت این استان در طرح آمایش سرزمین و در راستای توسعه مدیریت منابع آب چه در بعد کشاورزی و چه در بخش آب آشامیدنی برنامه‌ریزی و متعاقب آن اقدام‌های مقتضی صورت گرفته است.
مطالعات توسعه منابع آب گیلان از دهه‌های گذشته شمسی آغاز و تاکنون ادامه داشته که از نتایج آن می‌توان به احداث سدهایی همچون سفیدرود، آیت ا... بهجت (شهر بیجار) و روند اجرای سدهای مخزنی شفارود، پل‌رود، لاسک و نیز سدهای لاستیکی اشاره نمود.
با توجه به بحرانی بودن وضعیت منابع آب در ایران، همچنین نا پایدار بودن شرایط آبی استان و احتمال تشدید این موضوع در آینده به دلیل شرایط خشکسالی 30 ساله و افزایش مصارف، تأمین آب پایدار برای جلوگیری از بحران‌های اجتماعی، زیست محیطی و امنیتی در اولویت‌های تصمیم گیری در سطوح کلان کشور و پیرو آن استان گیلان است و از آغاز دولت یازدهم تاکنون بر مبنای اهمیت والای موضوع، 13 جلسه شورای عالی آب کشور با حضور معاون اول محترم رئیس جمهور برگزار و بنا بر اعلام پایگاه اطلاع‌رسانی دولت دکتر جهانگیری اذعان داشته که برخی استان‌های کشور با بحران و محدودیت‌های بی‌شمار در بخش آب روبرو بوده که می‌بایست با در نظر گرفتن مسائل اجتماعی برنامه‌ریزی لازم برای رفع این مشکل انجام پذیرد و موضوع کمبود آب یکی از مسائل پر اهمیت کشور است که نمی‌توان به سادگی از کنار آن عبور کرد.
پذیرفتنی است که وقتی قوت غالب بیش از 20 میلیون نفر از ایرانیان در گیلان تأمین می‌شود پس آب یک مسئله استانی نبوده و باید به آن، تحت عنوان یک موضوع امنیت ملی نگاه کرد بر اساس اعلام رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان در مصاحبه منتشره خبرگزاری مهر به تاریخ 1 مرداد 1393 در حال حاضر بیش از 317 هزار خانوار گیلانی در بخش کشاورزی مشغول به کار بوده که نتیجه تلاششان تولید بیش از دو و نیم میلیون تن محصولات کشاورزی است که به صورت اخص 35 درصد نیاز برنج کشور را تأمین می‌کند.
حال برای بررسی دقیق تر یک برش استانی مثلاً غرب گیلان را انتخاب می‌کنیم، در غرب گیلان (رضوانشهر، تالش و آستارا) بنا بر اعلام شرکت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی بیش از 63 هزار هکتار اراضی شالیکاری وجود دارد که عموماً بر اساس تجربه‌های فصول آبیاری و در گرم‌ترین روزهای سال به سختی و دیر هنگام از آب مناسب برای رفع نیازهای کشاورزی برخوردار می‌شوند. یکی از منابع آب موجود در غرب گیلان رودخانه شفارود با آورد متوسط 174 میلیون متر مکعب در سال است.
جالب است بدانید که آب‌دهی به هنگام این رودخانه در فصل کشاورزی به طور متوسط 3 متر مکعب در ثانیه بوده و در سال‌های خشکسالی در حدود یک متر مکعب در ثانیه که این میزان در شرایط فعلی حتی ساده‌ترین نیازهای کشاورزی اراضی پایین دست را نیز تأمین نمی‌کند و شرایط زیست محیطی آن در ماه‌های گرم سال با بحران مواجه می‌شود و اکنون در حال حاضر حداقل آب موردنیاز برای تأمین نیاز آبی در فصل زراعی و دیگر موارد 9 مترمکعب در ثانیه است.
یکی از دغدغه‌های همیشگی در استان جلوگیری از ورود آب شیرین رودخانه‌ها به دریا و لزوم مدیریت آن بوده است. گفتنی است در شرایط کنونی و به طور متوسط در حدود 115 میلیون مترمکعب آب شیرین این رودخانه وارد دریای خزر شده و حال آنکه این رودخانه به طور متوسط در حدود 60 میلیون مترمکعب برای مصارف کشاورزی و حفظ محیط زیست قابلیت مدیریت داشته است.
علاوه بر آن بررسی آمارها نشان می‌دهد که در 56 سال گذشته 2 بار سیلاب بزرگ‌تر از 300 مترمکعب در ثانیه، 8 بار سیلاب بزرگ‌تر از 250 متر مکعب در ثانیه، 4 بار سیلاب بزرگ‌تر از 200 متر مکعب در ثانیه، 20 بار سیلاب بزرگ‌تر از 150 متر مکعب در ثانیه و 50 بار سیلاب بزرگ‌تر از 100 متر مکعب در ثانیه در این رودخانه اتفاق افتاده که باعث وقوع خسارات مالی قابل توجه در پائین دست شده که در کنار تأمین آب شرب سالم و مطمئن برای ساکنین منطقه، ساخت سازه‌های مدیریتی منابع آب همچون سد مخزنی شفارود، ضروری و حیاتی به نظر می‌رسد.
همیشه تعارضی نانوشته بین داشته‌ها و نداشته ها وجود داشته و در این راه مناسب است تا با نکته سنجی و در مسیر توسعه به این بیاندیشیم که چگونه برای بدست آوردن فرصت‌های جدید از سنت‌ها و گنجینه‌های طبیعی خود نیز به درستی محافظت و نگهداری کنیم.
جنگل‌های هیرکانی یکی از منحصر به فردترین جنگل‌های دنیا هستند که همچون نوار سبزی شیب‌های شمالی رشته کوههای البرز و سواحل جنوبی دریای کاسپین یعنی منطقه ای از نزدیکی آستارا در شمال غرب تا حوالی گرگان در شرق ایران را پوشانده و این موهبت الهی بی نظیر از معدود اکوسیستم‌های به جای مانده از دوران زمین شناسی ژوراسیک است، قطع 93 هکتار از آن با هماهنگی و در عرصه‌های مورد تأیید منابع طبیعی استان بنا بر نامه شمارة 2/3/83/92/63972 مورخة 92.12.24 مورد تصویب قرار گرفت و در ازای آن و بر اساس طرح احیایی حوزة 9 شفارود (مطالعات طرح تلفیقی جنگل کاری شفارود) با هماهنگی اداره کل منابع طبیعی استان و تأیید در ارجاع آن به سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور و بر اساس مطالعات مشاور طرح به ازای هر درخت 5.3 برابر یعنی مساحتی حدود 500 هکتار برای احیاء و جایگزینی جنگل‌های محدوده سد شفارود برنامه ریزی شده است.
متأسفانه باید گفت از سال 1334 تا سال 1386 خورشیدی سالانه بیش از 3000 هکتار از جنگل‌های شمال کشور در اقدامات سودجویانه که بیشتر حول محور قاچاق چوب صورت گرفته از بین رفته است؛ اما به نظر می‌رسد با بررسی دقیق شرایط و بر اساس اصل همه جانبه‌نگری مناسب است تا مواردی را که شاید فقط در فرم و شکل به هم شبیه بوده را در محتوا شریک ندانسته و در نقد موضوعات رجحان یک طرح عام المنفعه ملی، بایدها و نبایدها، همچنین اقدامات اجرایی و اصلاحی آن را نیز در نظر گرفت.
معاون محترم رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست ایران در جلسه مدیریت بحران استان کرمان؛ کشور ایران را داری رتبة اول تنش آبی جهان دانسته و از لزوم برقراری پیوند میان آب‌های سطحی، آب‌های زیرزمینی، مرتع و حفاظت از خاک سخن گفته و حفظ کیفی منابع آب در شئون مختلف، همچون صنعت و کشاورزی را امری مهم دانسته است.
دکتر معصومه ابتکار با بیان اینکه باید واقعیت‌های کشور و شرایط خاص اقلیم را بر اساس همه شواهد دنبال کرد به نکته ای بسیار مهم اشاره داشته و آن این است که در حال حاضر فرصت محدودی برای انجام کار داریم و دیگر نمی‌توانیم زمان را از دست بدهیم، زیرا تغییر اقلیم، کاهش نزولات آسمانی و... به شکلی است که شرایط ما را دشوارتر می‌کند و لازمة آن نشان دادن واکنش مناسب است.
با یکپارچگی ارکان دولت تدبیر و امید حول محور قانون و در راستای اجرای وظایف سازمانی مدیریت منابع آب در کشور این موضوع تمام و کمال بر عهده وزارت نیرو و ذیل آن شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران و در استان، شرکت آب منطقه ای گیلان بوده و بر مبنای بررسی‌های علمی صورت گرفته، بهترین واکنش در مناسب‌ترین زمان، اجرا و توسعه طرح‌ها و پروژه‌های آبی با توجه به الزام‌های زیست محیطی است.

  • خبرنگار:مسعود اولیایی
  • منتشر کننده:علی هریسچیان