بخش آب
1397/04/04 14:34:00
«آب، محیط‌ زیست و سلامت همگانی»؛ شعار روز چهارم هفته صرفه‌جویی در مصرف
یادداشت// راه‌کارهای اجرایی برای بهینه کردن مصرف آب بیمارستان‌ها
غلامرضا معصومی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون)، بحران کم‌آبی در ایران در سال‌های اخیر به معضل اساسی کشور تبدیل شده است و قطعا عدم برنامه‌ریزی سریع و مماشات کردن‌های اداری و اجرایی این روند را در آینده‌ای بسیار نزدیک به خطری غیرقابل بازگشت تبدیل خواهد کرد.
نشانه‌ها و مصادیق کم آبی در کشور غیرقابل اجتناب و چشم پوشی‌اند. از جمله خشک شدن رودخانه‌ها، تالاب‌ها و خالی از سکنه شدن بعضی از روستاها و حتی شهرهای کوچک کشور به دلیل مشکل عدم دسترسی به آب!
در این یادداشت قصد نداریم به این موارد بپردازیم؛ چرا که معضل مشخص است و بیشتر قصد آن داریم که به علل ایجاد این مشکل بپردازیم و در حد امکان راه‌کارهایی را با هم مرور کنیم.
کشور ما در منطقه‌ای خشک و کم آب جهان قرار دارد. قرن‌ها مردم این کشور برنامه‌ها و روش‌های مناسبی را برای مبارزه با این معضل انتخاب کرده بوده‌اند. از جمله آنها قنات‌ها و سرداب‌ها برای جمع آوری و نگهداری مناسب با کمترین میزان تبخیر و از دست دادن آن. روند حدود 100 سال اخیر کشور نشان از آن دارد که علل اصلی کم آبی در کشور می‌توانند موارد زیر باشند:
- رشد جمعیت حدود 10 برابری کشور در این مدت که سرانه آب در دسترس کشور را از 13000 مترمکعب به هزار و 400 مترمکعب رسانده است. این میزان در منطقه ما متوسط است ولی با جهان که هفت هزار مترمکعب است، فاصله بسیار زیادی دارد.
- کشاوری نامناسب و سنتی که هدر رفتن منابع آب به میزان بسیار زیادی در این بخش انجام می‌شود. بخش کشاورزی حدود 93 درصد از منابع آبی کشور را مصرف می‌کند و متاسفانه با استاندارها فاصله بسیاری دارد. از طرف دیگر محصولاتی در کشور کشت می‌شوند که به هیچ عنوان توجیه مصرف آب در این منطقه کم آب را ندارند.
محصولاتی مانند برنج، هنداونه و مشابه که طبق گزارشات فقط هنداونه در سال حدود آب معادل پشت سد کرج را بصورت مجازی از کشور از خارج می‌کند! از طرف دیگر فقط 17 درصد تولید ناخالص ملی از این بخش احصا می‌گردد و تنها 10 درصد شاغلین کشور کشاورزند.
- سیاستگذاری نامناسب در حوزه آب، که باعث شده است حدود نیمی از دشت‌های کشور (297 از 600) از بین رفته و همچنین بدلیل فرسوده بودن و عدم رسیدگی مناسب حدود 35 میلیارد مترمکعب آب در مسیر انتقال به هدر برود!!
این‌ها بخشی از مشکلات حوزه آب در کشور است که نیاز به برنامه‌ریزی سریع و بدون تعارف برای جلوگیری از تبدیل شدن کم آبی به یک فاجعه در کشور دارد. قطعا صرفه‌جویی در مصرف و استفاده بهینه آب در تمام بخش‌های مصرفی لازم و باید اجرا شود ولی طبیعتا با توجه به میزان مصرف در بخش‌های مختلف اهمیت هر قسمت جای خود را خواهد داشت.
به عنوان مثال وقتی میزان مصرف در بخش خانگی زیر 5 درصد آب مصرفی کل کشور است، حتی 20 درصد کاهش در این بخش تغییر زیادی در میزان مصرف بهینه نخواهد داشت. آنجایی که بصورت مشخص باید مداخله شود و البته هزینه گردد بخش کشاورزی است که نیازمند اصلاح الگوی مصرف دقیق، کامل و بدون اغماض است.
البته حوزه سلامت و مراکز درمانی هم از این قاعده مستثنی نیستند و قطعا تصمیمات صحیح در این حوزه و در راستای بهینه کردن مصرف آب تاثیرگذار خواهد بود.
استفاده از آب چاه برای  شست‌وشوی کف ساختمان‌ها و آبیاری فضای سبز محیطی، بکارگیری آبیاری قطره‌ای فضای سبز، حذف تدریجی چمن از فضای سبز و جایگزینی سنگریزه‌های رنگی و گرانولوهای زینتی، استفاده از شیر آلات اسکراب الکترونیکی، استفاده از دستگاه‌های ست شوئی در اتاق‌های عمل و آزمایشگاه، استفاده مجدد از آب RO مربوط به دستگاه‌های دیالیز، ایجاد سایبان برای کولرها، استفاده از کندانسور برای اتوکلاوها و تجهیزاتی که برای امحاء زباله‌های بیمارستانی بکار می‌رود، مراقبت و بازسازی ادواری تأسیسات، استفاده از برج‌های خنک کننده، استفاده از شیر آلات الکترونیکی چشمی، پدالی و یا اهرمی و همچنین تأمین واترجت کارواشی برای شستن کف و دیوارها از جمله راهکارهای کاهش مصرف آب در مراکز درمانی است.
  • خبرنگار: رسول صادقی
  • سردبیر: امیر جعفری آزاد