بخش اخبار بين الملل وزارت نيرو
1396/09/08 00:31:00
گزارش// گذري بر چالش‌ها و راهبردهاي توسعه صادرات به دو کشور منطقه؛
بازار آب و برق سوريه و عراق را جدي بگيريم
ایران بزرگ‌ترین کشور خاورمیانه از نظر ظرفیت نصب شده نیروگاهی و جزو 10 کشور اول جهان در ساخت نیروگاه‌هاست، ایران در عین حال دارای 1400 کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق و قرابت‌های مذهبی و فرهنگی با این کشور 37 میلیونی همسایه غربی است که در نوع خود می‌تواند به‌عنوان مزیت نسبی و رقابتی در مقایسه با سایر رقبای منطقه شمرده شود و شرکت‌های ایرانی را در رقابت با سایر کشورها در تراز بالاتری قرار دهد. سؤال این است «برای تحقق این امر چه‌کار باید کرد؟»
*عبدالصمد محمودی
 
ایران بزرگ‌ترین کشور خاورمیانه از نظر ظرفیت نصب شده نیروگاهی و جزو 10 کشور اول جهان در ساخت نیروگاه‌هاست، ایران در عین حال دارای 1400 کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق و قرابت‌های مذهبی و فرهنگی با این کشور 37 میلیونی همسایه غربی است که در نوع خود می‌تواند به‌عنوان مزیت نسبی و رقابتی در مقایسه با سایر رقبای منطقه شمرده شود و شرکت‌های ایرانی را در رقابت با سایر کشورها در تراز بالاتری قرار دهد. سؤال این است «برای تحقق این امر چه‌کار باید کرد؟»
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون)، بالاخره پس از ماه‌ها جنگ در عراق و سوریه به پایان رسید و داعش تقریباً تمام مرزهای سرزمینی خود را از دست داد. امروز دیگر داعش به عنوان گروه تروریستی و دارای مرز سرزمینی در خاورمیانه که قابلیت اعمال قانون و مالیات بر شهروندان و ... داشته باشد، وجود خارجی ندارد و تمام امیدهای این گروه تروریستی به «گرگ‌های تنها» یی است که خود را مقید به آرمان جعلی خلافت خودخوانده اسلامی می‌دانند و به صورت زیرپوستی در برخی از کشورهای عربی، خاورمیانه ای و حتی اروپایی فعالیت می‌کنند.
به نظر می‌رسد پس از چندین سال جنگ و ویرانی در این دو کشور، امروز زمان بازسازی و سازندگی فرا رسیده و کشورهای جهان به‌ویژه همسایگان این دو کشور می‌بایست متناسب با این گفتمان جدید به‌وجود آمده اقدام به تدوین استراتژی‌های سیاسی و اقتصادی خود بکنند.
براساس برآوردهای کارشناسان اقتصادی و به تعبیر سردار «قاسم سلیمانی» فرمانده سپاه قدس در نامه ای که چند روز پیش به محضر مقام معظم رهبری برای تبریک به مناسبت پایان جنگ و نابودی داعش در این دو کشور ارسال کرد، جنگ پنج سال گذشته با خلافت خودخوانده داعش چیزی نزدیک به 500 میلیارد دلار خسارت به زیرساخت‌های دو کشور عراق و سوریه وارد کرده است.
این میزان خسارت اگرچه تأسف بار است اما حاوی پیام دیگری برای شرکت‌های ایرانی جهت شرکت در پروژه بازسازی این دو کشور است، کما اینکه تاکنون نیز این شرکت‌ها توانسته‌اند تا حدی در بازار این کشورها مشارکت داشته باشند و براساس آمارهای اتاق بازرگانی در 5 ماه منتهی به مهرماه امسال میزان صادرات ایران به کشور عراق حدود 5.5 میلیارد دلار بوده است، اما با این تفاسیر این مشارکت چندان که باید و شاید نیست و با وزن اقتصاد و مناسبات ایران و عراق و مرز 1400 کیلومتری مشترک بین دو کشور تناسبی ندارد.
باید توجه داشت در سال گذشته میلادی، دولت ترکیه توانست در اوج بحران‌های موجود در کشور عراق تنها با اقلیم 6 میلیونی کردستان عراق مبادلات مالی بیش از به 12 میلیارد دلاری داشته باشد، این در حالی است که مبادلات مالی ایران با این اقلیم حدود 6 میلیارد دلار بود.
با اینحال کم یا زیاد، ایران در این مدت توانسته در چندین پروژه صنعتی و تجاری دو کشور بویژه در صنعت برق عراق مشارکت موثری داشته باشد که از جمله این پروژه‌ها می‌توان به پروژه ساخت نیروگاه خیبر عراق و چندین نیروگاه دیگر و بازسازی خطوط انتقال و توزیع اشاره کرد. براساس گزارش‌های موجود شرکت‌های فعال در صنعت آب و برق ایران تاکنون توانسته‌اند در 37 پروژه آب و برق عراق، و بازسازی و ساخت چندین پروژه آبی و برقی در سوریه از جمله نیروگاه بانیاس و حلب شرکت داشته باشند، اما این امر با توجه به مزیت‌های نسبی و رقابتی ایران در این دو کشور می‌بایست سرعت بیشتری بگیرد.
فراموش نکنیم که ایران بزرگ‌ترین کشور خاورمیانه از نظر ظرفیت نصب شده نیروگاهی، و جزو 10 کشور اول جهان در ساخت نیروگاه‌هاست و در عین حال دارای 1400 کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق است که در نوع خود می‌تواند بعنوان مزیت نسبی و رقابتی در مقایسه با سایر رقبای منطقه شمرده شود و شرکت‌های ایرانی را در رقابت با سایر کشورها در تراز بالاتری قرار دهد.
با این حال به گفته یکی از اعضای اتاق بازرگانی جایگاه ایران در بازار سوریه و عراق جایگاه چندان خوبی و از طرف بازار هدف چندان مورد استقبال قرار نمی‌گیرد، این در حالی است که می‌تواند بسیار بیش از این‌ها باشد.
اما سؤال این است که «علت این مسأله چیست؟» برای پاسخ به این سؤال به ویژه در زمینه صادرات خدمات فنی و مهندسی در بخش آب و برق جواب‌های مختلفی ارائه شده است که از جمله آن‌ها می‌توان «نبود دیپلماسی فعال اقتصادی» تا «پایین بودن کیفیت برخی از کالاها در مقایسه با رقبای خارجی» یا «قیمت بالا» ی آن‌ها، «شکل نگرفتن اصول تجاری دو کشور براساس قوانین بنگاه‌داری بانکی» و ... اشاره کرد.
به هر تقدیر نباید این نکته را از نظر دور داشت که برخلاف آن چیزی که هم اکنون از دو کشور عراق و سوریه به چشم می‌آید، سیمای واقعی این دو کشور تنها و فقط «ویرانی»، «فقر» و «کشت و کشتار» نیست، بلکه بزودی با از بین رفتن داعش در این مناطق شاهد دوباره رونق بازارهای مختلف این دو کشور خواهیم بود.
براساس آمارهای موجود در سال گذشته میلادی کشور عراق بیش از 83 میلیارد دلار صادرات داشته، این در حالی است که میزان واردات آن حدود 45 میلیارد دلار بوده است. این امر نشان می‌دهد تراز تجاری این کشور همچنان مثبت است و این امر می‌تواند نشانه خوبی برای وجود درآمدهای کافی در این کشور برای بازپرداخت بدهی‌ها و یا پرداخت قیمت کالاها باشد.
کشور سوریه نیز در سال گذشته میلادی در مناطق تحت تسلط دولت مرکزی نزدیک به یک میلیارد دلار واردات کالا داشته که از این بین عمده کالاهای وارداتی بر چغندر قند، حوله و دستمال کاغذی و سایر لوازم بهداشتی، اتومبیل، برنج، وسایل نقلیه موتوری و... بوده است که ایران نیز در بسیاری از این کالاها مزیت رقابتی نسبت به کشورهای همسایه دارد، ضمن اینکه ایران در سایر کالاهای صنعتی و تجاری و بسیاری از موارد از جمله همین صنعت آب و برق نسبت به سایر کشورها مزیت رقابتی دارد و می‌تواند سهم واقعی خود را در بازار سوریه پیدا کند.
بنابراین ورود به عرصه اقتصاد بازسازی دو کشور عراق و سوریه و تقویت دیپلماسی اقتصادی در این دو کشور و گماردن رایزن‌های فعال و آشنا به مسائل اقتصاد بین الملل در سفارتخانه‌های ایران و عراق می‌تواند در بهبود پروسه صادرات در کشور و تحقق اهداف و برنامه‌های چشم انداز 1400 و برنامه ششم توسعه کشور بسیار راهگشا باشد.
باید توجه داشت که امروز بسیاری از بازارهای داخلی صنایع کشور از جمله بازار صنعت آب و برق اشباع شده و توانایی هضم انباشت تولید موجود در این صنایع را ندارد، بلکه می‌بایست این شرکت‌ها برای رونق بیشتر تولید و کارخانجات تولیدی خود، اقدام به تولید کالا با هدف صادراتی نمایند. امری که می‌تواند هم به نفع این شرکت‌ها و رونق بیشتر اقتصادی آن‌ها شود و هم اینکه در راستای توسعه اشتغال و تولید ناخالص داخلی کشور و افزایش قدرت اقتصادی آن است. بالطبع این امر با وجود سه پارامتر بسیار مهم: «تولید با کیفیت و ارزان قیمت»، «سیاستگذاری مناسب بانکی و تجاری با اهداف توسعه صادرات» و «استفاده از متخصصان دیپلماسی اقتصادی در سفارتخانه‌های کشورمان در کشورهای مقصد» تسهیل و تسریع خواهد شد.
 
  • خبرنگار: عبدالصمد محمودی
  • سردبیر: امیر جعفری آزاد