بخش آب و فاضلاب
1395/03/18 11:09:00
نگاهی به عملکرد شرکت فاضلاب تهران در سال 94؛
طرح‌ها و برنامه‌های جدید برای تکمیل سامانه سراسری فاضلاب تهران
سال 1394، را می‌توان سال دستاوردهای ملی و جهانی برای شرکت فاضلاب تهران نام برد. این شرکت موفق به دریافت جایزه ملی مدیریت مالی ایران در ششمین دوره جایزه ملی مدیریت مالی ایران و نهمین کنفرانس حسابداران و مدیران مالی شد. همچنین انتخاب طرح فاضلاب تهران به عنوان طرح برتر در بخش آب و طرح برتر زیست محیطی سال 2015 از سوی بنیاد جهانی انرژی که بزرگ‌ترین و معتبرترین مرجع ارزیابی طرح‌های محیط زیستی سازمان ملل متحد است از مهم‌ترین دستاوردهای شرکت فاضلاب تهران در سال 94 بوده است. با توجه به وسعت و اهمیت طرح در حفاظت از منابع آبی و مطابقت با شاخص‌های مصوب سازمان ملل متحد در بخش توسعه پایدار، پروژه فاضلاب تهران توانست به عنوان طرح برتر زیست محیطی سال 2015 جایزه جهانی انرژی را دریافت کند. اجرای 532 کیلومتر شبکه و خطوط انتقال، نصب 50 هزار فقره انشعاب فاضلاب در سال 94 شاخص برخورداری جمعیت تهران را به بیش از 56.5 درصد رساند. این شرکت برای پیشبرد اهداف تعیین شده در این طرح اقداماتی در زمینه تأمین منابع مالی از طرق متنوعی چون فاینانس داخلی، فروش انشعابات فاضلاب، افزایش تبصره 3 ماده واحده قانون ایجاد تسهیلات برای توسعه طرح‌های فاضلاب و بازسازی شبکه آب شهری برای سالهای 95 و 96، مشارکت شهرداری و ساخت تصفیه خانه‌های فاضلاب جنوب و غرب تهران و منابع حاصل از بانک توسعه اسلامی انجام داده است که در این گزارش به برخی اقدامات اشاره می‌شود.
 
وام بانک توسعه اسلامی
با اقدام‌های انجام شده توسط شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و شرکت مهندسی آب و فاضلاب استان تهران برای تفاهم‌نامه اخذ وام از بانک توسعه اسلامی، منابع مالی مورد نیاز طرح فاضلاب از طریق دریافت وام از بانک توسعه اسلامی (IDB) در اختیار شرکت فاضلاب تهران قرار گرفته است. اختصاص مبلغ 5/173 میلیون یورو جهت احداث 4 واحد تصفیه خانه فاضلاب با جمعیت تحت پوشش 2,100,000 نفر و تونل انتقال فاضلاب غرب تهران به طول 12 کیلومتر و قطر 3 متر به روش مکانیزه (EPB-TBM) است که در حال حاضر پیمانکار برای اجرای 12 کیلومتر تونل انتقال فاضلاب غرب انتخاب و با تحویل زمین به پیمانکار، عملیات اجرایی تونل از خرداد ماه سال 94 آغاز شده است. با توجه به آماده سازی کارخانه سگمنت و همچنین پرتال ورودی دستگاه، عملیات مونتاژ دستگاه TBM و تست سرد در دست اقدام است. بخش اجرای 4 واحد تصفیه خانه فاضلاب غرب تهران (IDB) پس از برگزاری مناقصه بین المللی برای انتخاب پیمانکار و تأیید بانک توسعه اسلامی، در مرحله ارسال گزارش ارزیابی نهایی برای دریافت تأییدیه به بانک توسعه اسلامی قرار دارد که با با صدور تأییدیه انتخاب پیمانکار اجرای تونل فاضلابروی غربی تهران از بانک توسعه اسلامی، اجرای آن آغاز می‌شود.

اجرای پروژه مکانیسم توسعه پاک
کنوانسیون تغییرات آب و هوای سازمان ملل متحد در سال 1992 و پروتکل کیوتو برای کاهش گازهای گلخانه‌ای در ببن کشورهای عضو مطرح است. تصفیه خانه‌های فاضلاب با سیستم لجن فعال و فرآیند تصفیه بی هوازی با شرط ارائه توجیه فنی و اقتصادی برای سیستم تصفیه بی هوازی می‌توانند موضوع پروژه‌های مکانیسم توسعه پاک باشند.
در این راستا، شرکت فاضلاب تهران نسبت به اجرای پروژه در واحدهای 5 و 6 تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران و واحدهای 1 و 2 تصفیه خانه فاضلاب غرب تهران اقدام نموده است که پس از تأیید اعتبار توسط مرجع صلاحیت دار ملی (سازمان حفاظت محیط زیست) و همچنین نهاد عملیاتی منتخب- DOE سازمان ملل متحد، ثبت نهایی پروژه CDM واحدهای مذکور توسط هیأت اجرایی سازمان ملل (EB) در دست انجام است. فروش آن‌ها منابع درآمدی برای دو واحد برای شرکت به همراه خواهد داشت و علاوه بر این گام مهم و موثری در جهت کاهش گازهای گلخانه ای و حفظ محیط زیست برداشته خواهد شد. با اجرای کل تصفیه خانه‌های فاضلاب شهر تهران از انتشار در حدود 750 هزار تن دی اکسید کربن (معادل 11 هزار هکتار فضای سبز برای جذب دی اکسید کربن) در فضا جلوگیری می‌شود.
تمامی هزینه‌های ارزی مربوط به اجرای پروژه CDM واحدهای 5 و 6 از وامی که از دفتر خدمات سازمان ملل اخذ خواهد شد پرداخت می‌شود که تاکنون 3 مرحله از وام مجموعاً به میزان 855 میلیون ریال دریافت شده است.
 
فروش تضمینی برق
به منظور افزایش در آمدهای شرکت فاضلاب تهران و استفاده حداکثری از امکانات و قابلیت‌های موجود و براساس ماده 62 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و بر اساس بند (ب) ماده (133) قانون برنامه پنج ساله پنجم، قرارداد خرید تضمینی برق تجدیدپذیر در صنعت آب وفاضلاب با ظرفیت اتصال به شبکه ۴ مگاوات با شرکت توانیر مبادله شد. به دنبال مبادله اولین و بزرگ‌ترین قرارداد فروش تضمینی برق تجدیدپذیر در صنعت آب وفاضلاب از نیروگاه CHP (تولید همزمان برق و حرارت) واحدهای 4-1 تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران با شرکت توانیر و استقرار سیستم‌های اندازه گیری انرژی مورد تأیید شرکت مدیریت شبکه برق ایران بهره برداری تجاری از این نیروگاه در شهریور سال 1393 آغاز شد. از ابتدای بهره برداری تجاری نیروگاه تا پایان سال 1394 بالغ بر 60 میلیارد ریال از محل فروش برق نیروگاه عاید شرکت شده است که از این میزان 50 میلیارد ریال برای تولید برق در سال گذشته است.

موافقتنامه مشارکت شهرداری منطقه 22
شهرداری تهران به منظور تأمین آب مورد نیاز جهت آبیاری فضای سبز منطقه 22 شهرداری تهران و تسریع در اجرای تأسیسات فاضلاب این منطقه موافقتنامه ای با شرکت فاضلاب تهران به امضاء رسانده است. این موافقتنامه برای احداث 4 واحد تصفیه خانه در محدوده منطقه 22 شامل تصفیه خانه‌های فاضلاب دستواره، غرب دریاچه، خرگوش دره و وردآورد با جمعیت تحت پوشش کل 710 هزار نفر و با ظرفیت کل 52 میلیون متر مکعب در سال و در مقابل برداشت پساب تصفیه شده این تصفیه خانه‌ها جهت آبیاری فضای سبز منطقه است. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 4600 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 4 سال برآورد شده است. در حال حاضر اقداماتی همچون بررسی سوابق جمعیتی منطقه 22، تهیه طرح شبکه فاضلاب در محدوده اولویت‌های پیشنهادی شهرداری منطقه 22 شامل محدوده بزرگراه شهید همت و محدوده شبکه فاضلاب حوزه خرگوش تپه و ... در راستای مطالعات شبکه فاضلاب منطقه صورت گرفته است.
موافقتنامه خرید تضمینی پساب تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران توسط شرکت پالایش نفت تهران
موافقتنامه خرید تضمینی بخشی از پساب تصفیه شده تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران توسط شرکت پالایش نفت تهران و شرکت فاضلاب تهران در سال 94 منعقد شد و براساس این موافقتنامه احداث و بهره برداری از تاسیسات خط انتقال پساب تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران به شرکت پالایش نفت تهران توسط شرکت فاضلاب تهران انجام و سالانه به میزان تقریبی 19 میلیون متر مکعب پساب تصفیه شده با استاندارد تخلیه به آب‌های سطحی مصوب سازمان محیط زیست کشور به مدت 30 سال از زمان شروع بهره برداری از خط انتقال پساب به پالایشگاه، بمنظور استفاده در مصارف صنعتی در واحدهای عملیاتی و آبیاری فضای سبز محوطه به شرکت پالایش نفت تهران واگذار گردد. خط انتقال پساب به طول تقریبی 5/3 کیلومتر با قطر حدود 800 میلیمتر با اعتباری بالغ بر 120 میلیارد ریال از ابتدای سال 95 اجرایی شده است. براساس طراحی‌های انجام شده پساب از محل کانال خروجی مدول های 4-1 تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران پس از کاهش ذرات معلق توسط 5 دستگاه پمپ گریز از مرکز با دبی هر کدام 200 لیتر بر ثانیه در اختیار پالایشگاه تهران قرار می‌گیرد.

فروش پساب به نیروگاه برق بعثت
با توجه به درخواست شرکت مدیریت برق بعثت در خصوص اعلام نیاز به پساب تصفیه شده جهت استفاده در برج‌های خنک کننده اصلی واحدهای نیروگاه برق به میزان 6 میلیون متر مکعب در سال، بررسی‌های اولیه در خصوص مسیر انتقال پساب به محل نیروگاه برق در سال 94 در دستور کار شرکت فاضلاب تهران قرار گرقته است. هزینه احداث خط انتقال پساب از محل تصفیه خانه فاضلاب شوش برآورد در مسیر کارشناسی شده به طول 3000 متر به طور تقریبی 71 میلیارد ریال و در قالب پیش نویس "موافقتنامه خرید تضمینی پساب تصفیه شده تصفیه خانه‌های شهر تهران" تهیه شده است.

توسعه و ارتقای تصفیه‌خانه فاضلاب شهرک قدس
تصفیه خانه فاضلاب شهرک قدس با ظرفیت تصفیه 85 هزار نفر و دبی متوسط 1260 متر مکعب در ساعت بزرگ‌ترین تصفیه خانه محلی در داخل شهر تهران است. ساخت این تصفیه خانه در زمینی به مساحت 12 هکتار از سال 1367 آغاز و در سال 1374 به بهره برداری رسیده است.
با توجه به مصوبات طرح جامع فاضلاب تهران مبنی بر افزایش ظرفیت تصفیه خانه فاضلاب شهرک قدس، مطالعات طرح ارتقای وضع موجود و ساخت 2 مدول دیگر به روش BOT، در دستور کار شرکت فاضلاب تهران قرار گرفت. با این اقدام ظرفیت فاضلاب ورودی به 127 هزار متر مکعب در شبانه روز رسیده و حدود 507 هزار نفر جمعیت افق طرح تحت پوشش قرار می‌گیرند. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 980 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 3 سال برآورد شده است. در سال 94 پس از برگزاری فرآیند مناقصه، تیم کاری سرمایه گذار در تصفیه خانه فاضلاب شهرک غرب مستقر شده است. اقدامات انجام شده تاکنون تخریب بسترهای لجن خشک کن و اجرای خط انتقال لجن به تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران تا زمان تکمیل ارتقای تصفیه‌خانه شهرک قدس به میزان 60 درصد است.

فاینانس از محل منابع جاری
در حال حاضر 9 قرارداد فاینانس داخلی در بخش لوله گذاری، نصب و فروش انشعاب فاضلاب در دست اجرا است. در این روش اجرای شبکه‌های جمع آوری یک منطقه به طور کامل به پیمانکار برنده واگذار شده و برای تسریع در تأمین منابع مالی و واگذاری انشعابات، اختیارات دریافت وجوه حق انشعاب و نصب انشعاب در یک حساب مشترک بین پیمانکار و کارفرما تفویض می‌گردد.

مشارکت شهرداری منطقه 4 تهران
تصفیه خانه فاضلاب سرخه حصار برای جمعیت 693 هزار نفر و با ظرفیت 56 میلیون متر مکعب در سال در شمال شرقی شهر تهران و در محدوده شهرداری منطقه 4 جانمایی شده است. تصفیه فاضلاب در این تصفیه خانه به روش A2O انجام می‌شود و پساب تصفیه شده آن مطابق با استانداردهای سازمان حفاظت محیط زیست قابلیت استفاده در مصارف آبیاری فضای سبز و تخلیه به آب‌های سطحی را دارا می‌باشد. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 1402 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 3 سال برآورد شده است.
تصفیه خانه فاضلاب لویزان نیز برای جمعیت 422 هزار نفر و با ظرفیت 32 میلیون متر مکعب در سال در شمال شرق شهر تهران و در تقاطع بزرگراه شهید بابایی و خیابان استخر جانمایی شده است. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 1042 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 3 سال برآورد شده است.
با توجه به اعلام آمادگی شهرداری منطقه 4 تهران برای خرید تضمینی پساب تصفیه خانه‌های فاضلاب شمال شرق تهران واستفاده از آن برای مصارف آبیاری فضای سبز، تفاهم نامه اولیه چهارجانبه خرید تضمینی پساب مابین شرکت آب وفاضلاب استان تهران وشرکت فاضلاب تهران وشرکت آب منطقه ای تهران وشهرداری منطقه 4 تهران به امضا رسید و پس از برگزاری مناقصه، اکنون تصفیه خانه سرخه حصار در مرحله بررسی پیشنهادات فنی سرمایه گذاران و تصفیه خانه لویزان در مرحله بررسی پیشنهادات مالی و تعیین برنده مناقصه قرار دارد.

تصفیه‌خانه فاضلاب شمال غرب تهران
تصفیه خانه فاضلاب شمال غرب تهران برای جمعیت 475 هزار نفر و با ظرفیت 42 میلیون متر مکعب در سال در محدوده شهرداری منطقه 21 تهران جانمایی شده است. تصفیه فاضلاب در این تصفیه خانه به روش A2O انجام می‌شود. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 1750 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 3 سال برآورد شده است. با توجه به اخذ مجوز "بیع متقابل" از شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و انتشار آگهی مناقصه در سال 94، این طرح در مرحله ارزیابی کیفی مناقصه گران قرار دارد.
 
تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب غربی تهران (شهر آفتاب)
 تصفیه خانه فاضلاب جنوب غربی تهران (شهر آفتاب) برای جمعیت 700 هزار نفر و با ظرفیت 38 میلیون متر مکعب در سال در محدوده اراضی شهر آفتاب و در غرب رودخانه کن جانمایی شده است. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 1600 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 3 سال برآورد شده است. با اخذ مجوز "بیع متقابل" از شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و انتشار آگهی فراخوان شناسایی سرمایه گذار، این پروژه در مرحله ارزیابی کیفی مناقصه گران قرار دارد.
 
احداث تأسیسات فاضلاب منطقه 21 شهرداری
در راستای تکمیل بخشی از طرح جامع فاضلاب شهر تهران در منطقه 21 شهرداری، اجرای عملیات لوله رانی به اقطار 1000 الی 2000 میلیمتر به طول 210 کیلومتر و احداث 8/3 کیلومتر آدم رو در محدوده منطقه 21 برنامه ریزی شده است. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 1500 میلیارد ریال برآورد شده است. که منابع مالی مورد نیاز از مزایده دو کارخانه لوله‌سازی تهران و پیش فروش انشعاب فاضلاب محدوده تأمین خواهد شد.

مدول های 7 و 8 تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران
مدول های 7 و 8 تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران برای جمعیت یک میلیون و 200 هزار نفر و با ظرفیت 92 میلیون متر مکعب در سال در جنوب شهرری در حد فاصل جاده تهران- ورامین و راه آهن تهران گرمسار جانمایی شده است. تصفیه بخش مایع و بخش لجن در این تصفیه خانه انجام می‌شود و فرایند تصفیه آن به روش A2O می‌باشد. پساب تصفیه شده این تصفیه خانه مطابق با استانداردهای سازمان حفاظت محیط زیست قابلیت استفاده در مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز را دارا می‌باشد. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 3300 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 3 سال برآورد شده است. با تغییر فرآیند فاینانس خارجی به روش بیع متقابل در این پروژه در سال 94، آگهی فراخوان شناسایی سرمایه گذار جهت احداث طرح به روش بیع متقابل در اواخر سال منتشر شده است.
 
 
تصفیه‌خانه فاضلاب مرکزی تهران (شوش)
تصفیه خانه فاضلاب شوش برای جمعیت 700 هزار نفر و با ظرفیت 54 میلیون متر مکعب در سال در محدوده شمال بزرگراه آزادگان و شرق خیابان شهید بروجردی و غرب خیابان عزیزخانی جانمایی شده است. تصفیه فاضلاب در این تصفیه خانه به روش MBR انجام می‌شود. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح براساس برآورد سال 1394 مبلغ 1600 میلیارد ریال و طول دوره احداث آن 3 سال برآورد شده است. با تغییر فرآیند اجرای طرح از BOT به بیع متقابل طی مجوز از شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در راستای اجرای بند "ه" تبصره 19 قانون بودجه سال 1394، آگهی فراخوان ارزیابی کیفی طرح احداث تصفیه خانه فاضلاب شوش به روش بیع متقابل منتشر شد. همچنین بخشی از منابع مالی این پروژه از طریق فروش پساب تصفیه خانه فاضلاب شهرک قدس و هزینه کرد بخشی از درآمد حاصل از آن در احداث تصفیه خانه فاضلاب شوش تأمین خواهد شد.
 
 
  • خبرنگار: علی اکبر ذاکری
  • سردبیر: امیر جعفری آزاد