بخش آب
1391/02/17 01:01:33
مشاور معاون آب و آبفای وزارت نیرو تشريح كرد:
آخرين اقدام های انجام شده براي علاج بخشي درياچه اروميه
حل مشكل واقعي درياچه اروميه نياز به مشاركت تمام دستگاه هاي اجرايي در سطح ملي و استان ها دارد و بيش از آن مردم نيز بايد نقش مهمي را در مصرف و مديريت آب ايفا كنند.
مشاور معاون آب و آبفای وزارت نیرو جديدترين اقدام های این وزارتخانه را در حل بحران درياچه اروميه تشريح كرد.
مهندس "عليرضا دایمي" در گفت و گو با پايگاه خبري وزارت نيرو، درخصوص اقدام های وزارت نيرو براي تامين آب درياچه اروميه، گفت: بحث درياچه اروميه از يك موضوع علمي و فني، به يك موضوع اجتماعي و سپس سياسي تبديل شد.
وي افزود: وزارت نيرو در دوره جديد، از هفت تا هشت ماه پیش با تشكيل تيمي از استادان دانشگاه و متخصصان موسسه تحقيقات آب و وزارت نيرو، تجهيز شد تا بتواند با انجام مطالعه و پژوهش ها، ابهام ها و سوال هاي مربوط به كاهش تراز آب درياچه را پاسخ دهد و راهكارهاي مناسبي ارايه كند.
وي طرح انتقال آب مازاد ارس به باقيمانده زمين های جنوبي رودخانه ارس و تامين نياز زيست محيطي درياچه اروميه و طرح انتقال آب رودخانه ارس به شرق و شمال شرق درياچه اروميه را از طرح هاي در دست مطالعه و اجرا توسط شركت هاي مشاور وزارت نيرو خواند و گفت: عمليات اجرايي اين دو طرح پس از اتمام مطالعه ها و حصول اطمينان از مباحث زيست محيطي، اقتصادي و فني بايد تسريع شود.
دایمي طرح پژوهشي بررسي مسايل ژئوديناميك درياچه اروميه (تعيين شدت آسيب پذيري درياچه اروميه در مقابل مخاطره های خشكي زایي) را از ديگر طرح هاي مطالعاتي كه در زمان كنوني توسط موسسه تحقيقات آب در حال بررسي است، عنوان كرد.
وي برآورد ميزان تبخير از سطح و ارزيابي امكان تأمين نياز آب زيست محيطي درياچه اروميه توسط متخصصان و استادان دانشگاه صنعتي شريف و مقايسه تغيير وضعيت درياچه اروميه با برخي درياچه هاي مجاور توسط موسسه تحقيقات آب را از ديگر طرح هاي مطالعاتي علاج بخشي درياچه اروميه مطرح كرد.
مشاور معاون آب و آبفای وزارت نیرو، برنامه عمليات باروري ابرها در حوزه درياچه اروميه توسط موسسه تحقيقات آب و مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها را از ديگر برنامه هاي خوب و عملي علاج بخشي درياچه اروميه عنوان کرد.
وي درخصوص طرح انتقال آب مازاد ارس به باقيمانده زمین های  جنوبي رودخانه ارس و تامين نياز زيست محيطي درياچه اروميه، گفت: در صورتي كه سهم ايران معادل 50 درصد باشد، كل آب مازاد ارس قابل برداشت از طرف ايران معادل یک میلیارد و پنج ميليون مترمكعب در سال خواهد بود كه مبناي انتقال بين حوضه اي قرار خواهد گرفت و البته در اين خصوص نيز بايد با كشورهاي همجوار مذاكره و مطابق موافقت نامه ها اقدام كرد.
دایمي در رابطه با طرح انتقال آب رودخانه ارس به شرق و شمال شرق درياچه اروميه، اظهار داشت: گزينه شماره يك شامل دو تونل براي عبور از ارتفاعات مشرف به تنگه دره ديز و جنوب مرند و گزينه شماره دو عبور از مسير داخل تنگه دره ديز است كه با مشكلات عديدهاي همراه است و گزينه شماره سه با دور زدن ارتفاعات جنوب جلفا به سمت شهر مرند ادامه مسير مي دهد.
وي تلفيق طرح هاي انتقال آب از ارس و انتقال آب مازاد كشاورزي به درياچه اروميه را دو پيشنهاد عملي براي اجراي اين طرح دانست و گفت: با توجه به وجود طرح توسعه زمین های دشت گلفرج و آبرساني به مرند و جلفا، امكان تلفيق طرح هاي فوق با طرح انتقال آب ارس به شرق و شمال شرق درياچه اروميه باهدف كاهش هزينه هاي استملاك و تامين برق و استفاده از امكان ذخيره سازي آب در سد هرزندات ميسر است.
وي افزود: با توجه به امكان انتقال آب از رودخانه قطورچاي در محل سد يكانات به ميزان 120 ميليون مترمكعب در سال، انتقال اين ميزان آب از طرح تلفيق به درياچه اروميه ميسر است.
مدير بخش تدوين راهبردهاي آب و آبفا وزارت نيرو درخصوص بررسي مسايل ژئوديناميك درياچه اروميه، گفت: اهداف اصلي اين طرح بازسازي شرايط تشكيل درياچه اروميه و شناسایي و معرفي عوامل ژئوديناميكي این درياچه است.
وي كنترل ديناميك حركت ساختارهاي زمين شناسي، بررسي وضعيت چينه نگاري بستر درياچه و تعيين افق هاي زيست رخساره اي، كنترل تغييرات توپوگرافي بستر و شناسايي پهنه هاي عمقي و نواحي فرونشست و برآمده و تعيين فازهاي اپيروژنيك مثبت و منفي و نحوه تاثير نيروهاي ژئوديناميكي بر روي آن را از ديگر اهداف طرح بررسي مسايل ژئوديناميك درياچه اروميه عنوان كرد.
به گفته وي، براساس شواهد بدست آمده از پروفيل هاي ژئوفيزيك و برداشت هاي ميداني، خروج آب هاي ژئوترمال از بستر درياچه بویژه در نواحي شمالي تا مركزي درياچه تاييد مي شود.
به گفته وي، بر اساس مطالعات موسسه تحقيقات آب، فرونشست سطح بستر درياچه در بخش شمالي و مركزي موجب زهكشي آب هاي زير زميني سواحل اطراف بویژه در بخش شمال غربي و غربي شده و با گذشت زمان افت سطوح پيزومتري چاه ها را به همراه خواهد داشت.
وي ادامه داد: بالا آمدگي بخش جنوبي بستر درياچه شرايط را براي شكل گيري جزاير و تالاب ها و آبگيرهاي كم عمق فراهم مي كند.
مشاور معاون آب و آبفا در مديريت منابع آب درخصوص برآورد ميزان تبخير از سطح و ارزيابي امكان تأمين نياز آب زيست محيطي درياچه اروميه، گفت: نتايج تحقيقات استادان دانشگاه صنعتي شريف نشان مي دهد كه متوسط درجه حرارت در سطح حوضه به طور متوسط دو درجه سانتيگراد افزايش داشته و به تناسب آن ميزان تبخير به ميزان 11/2 درصد از سطح درياچه اروميه (بيش از 500 ميليون مترمكعب) و 8/4 درصد از سطح حوضه افزايش يافته است كه افزايش نياز مصارف كشاورزي را در پي دارد.
به گفته وي، با افزايش يك درجه سانتيگراد دما، مصارف 2/5 درصد افزايش مي يابد.
وي ادامه داد: به غير از آثار افزايش دما در تبخير مستقيم از سطح درياچه، تقريبا از 180 ميليون مترمكعب از جريان هاي سطحي در سال به دليل افزايش دماي حوضه كاهش يافته است.
دایمي تصريح كرد: با فرض نرخ تبخير از سطح درياچه 1000 ميليمتر در سال، حجم تبخير معادل پنج ميليارد مترمكعب در سال خواهد شد كه اين حجم معادل سه برابر حجم آب تنظيمي توسط سدهاي در حال بهره برداري و 5/1 برابر كل سدهاي در دست مطالعه، اجرا و بهره برداري در حوضه آبريز است.
وي درخصوص مقايسه تغييرات وضعيت درياچه اروميه با برخي درياچه هاي مجاور (بالخاش، خزر، وان و سوان)، گفت: بر اساس مطالعات انجام شده، وجه تشابه درياچه اروميه با درياچه هاي اطراف از لحاظ موقعيت جغرافيايي، مساحت، رقوم سطح آب، دماي حوضه و سامانه هاي اقليمي موثر مشابه درياچه وان، عمق مشابه درياچه بالخاش و حجم آب مشابه درياچه سوان است.
وي سپس با اشاره روش هاي اجرايي باروري ابرها در حوضه دریاچه ارومیه شامل استفاده از باستر و تجهيزات زميني، استفاده از تجهيزات پرتابي زمين به هوا و استفاده از هواپيما، گفت: با توجه به شرايط توپوگرافي و موقعيت جغرافيايي مناسب استان آذربايجان شرقي بویژه نواحي غربي مشرف به حوزه آبريز درياچه اروميه و انجام چندين پرواز آزمايشي باروري ابرها در سال آبي 90 - 89 در اين استان، با مطالعات اوليه انجام شده در مركز به نظر مي رسد امكان انجام باروري به شيوه هوايي فراهم است.
اين مقام مسئول افزود: نتايج مطالعات امكان سنجي نشان مي دهد كه امكان استفاده از دو روش بارورسازي زميني و هوايي ابر در حوضه آبريز درياچه اروميه و امكان وجود شرايط مناسب بارور سازي هوايي در ماه هاي ژانويه، فوريه، مارس و آوريل و بارورسازي زميني در ماه هاي نوامبر، دسامبر، ژانويه، فوريه، مارس، آوريل و مي وجود دارد.
به گفته وي، بر اساس مطالعه های صورت گرفته امكان موفقيت بيشتر عمليات بارورسازي ابرها با باروري توام زميني و هوايي ابر در حوضه آبريز اروميه وجود دارد.
وي تاكيد كرد: تمامي اين روش ها در صورت اعمال مديريت به هم پيوسته آب در حوضه مي تواند موثر باشد.
به گفته دایمي، حتي انتقال حجم زياد آب از حوضه هاي مجاور نيز بدون رعايت اصول مديريت به هم پيوسته و افزايش بهره وري در سطح حوضه، تغيير در الگوي كشت و روش آبياري مشاركت مردم در جلوگيري از برداشت هاي بي رويه از آب هاي سطحي و زير زميني نمي تواند منجر به حل مشكل دریاچه اروميه شود.
مشاور معاون آب و آبفا در مديريت منابع آب،تصريح كرد: حل مشكل واقعي درياچه اروميه نياز به مشاركت تمام دستگاه هاي اجرايي در سطح ملي و استان ها دارد و بيش از آن مردم نيز بايد نقش مهمي را در مصرف و مديريت آب ايفا كنند.

  • خبرنگار: fallah
  • منتشر کننده: fallah