بخش انرژي
1393/05/28 17:18:00
مدیرعامل سازمان بهره‌وری انرژی ایران خبر داد:
حمایت سابا از تولید 1700000 دستگاه یخچال و یخچال‌فریزر پربازده
به‌صورت پیوسته طرح‌هایی مانند حمایت از تولید كولر و یخچال پربازده، حمایت از لامپ‌های پربازده و LED و حمایت از طرح‌های بهینه‌سازی در نیروگاه‌ها را اجرا می‌کنیم كه هر یك از آنها به‌نوبه خود در كاهش بار شبكه و بهینه‌سازی مصرف انرژی تاثیر دارند.
محدویت منابع فسیلی، رشد بالای مصرف سالانه انواع انرژی در ایران، خارج شدن کشورمان از جرگه صادرکنندگان نفت از اواخر قرن حاضر و بالطبع قطع درآمدهای ناشی از صدور نفت، موجب می‌شود که درصورت عدم برنامه‌ریزی و پیش‌‌بینی‌های لازم، روند توسعه کشور به‌طور جدی تحت تاثیر قرار بگیرد.
ناکارآیی فنی و اقتصادی مصرف انرژی و هدررفتن نزدیک به یک‌سوم از کل انرژی در فرآیند‌های مصرف و مشکلات فزاینده زیست‌محیطی ناشی از آن، ضرورت مدیریت مصرف انرژی و بالابردن بازده و بهره‌‌‌وری انرژی را در کشورمان پیش از پیش آشکار می‌سازد؛ در این راستا می‌توان از پیشنهاد وزارت نیرو درباره درج بند «و» تبصره «19» در قانون برنامه دوم توسعه جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان نخستین گام اساسی در ضرورت مدیریت مصرف انرژی در کشور نام برد و در پی آن تصویب آیین‌نامه‌های اجرایی مربوط به آن و وجود قوانینی در برنامه‌های سوم و چهارم و پنجم توسعه اجتماعی و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران موید این نکته است.

معاونت امور انرژی وزارت نیرو نیز براساس همین قانون و با هدف منطقی کردن مصرف انرژی در همه بخش‌های انرژی‌بر کشور، برنامه‌ریزی گسترده‌ای را از سال 1375 آغاز کرد.
دفتر بهینه‌سازی مصرف انرژی در معاونت امور انرژی توانست در تمام زمینه‌های پیش‌‌بینی‌شده در قانون، برنامه‌ریزی‌های لازم را به انجام رسانده و فعالیت‌ها را آغاز کند.
اجرای بخشی از این فعالیت‌ها از فروردین 1375، با تاسیس سازمان بهره‌‌وری انرژی (سابا) به این سازمان واگذار شد و این سازمان اقدام‌های خود را در محورهای اصلی شامل آموزش و آگاه‌سازی، مدیریت انرژی و بار و بازیافت انرژی در صنایع و کشور آغاز کرد.
برای آشنایی با فعالیت‌های محوری و برنامه‌های جاری و آینده سازمان بهره‌وری انرژی ایران (سابا)، گفت‌وگویی را با مهندس "سیدحسین سجادی" مدیرعامل این سازمان انجام داده‌ایم که مشروح این گفت‌وگو به شرح زیر است.


• سابا چگونه سازمانی است و چه وظایفی را برعهده دارد؟
سازمان بهره‌وری انرژی ایران (سابا) سازمانی است كه مسئولیت بهینه‌سازی مصرف انرژی الكتریكی در حوزه برق را برعهده دارد و به‌عنوان یك مركز تخصصی برای بهینه‌سازی مصرف شكل گرفته و تاکنون در این حوزه فعالیت کرده است. در اساس‌نامه سابا مواردی به‌عنوان محور فعالیت‌های این سازمان در راستای مدیریت مصرف انرژی در کشور پیش‌بینی شده که شامل توسعه مدیریت انرژی به‌منظور استفاده کارآمد و بهینه از منابع انرژی ازطریق انجام مطالعه، تحقیق و توسعه، آموزش و آگاه‌سازی، انتشارات، طراحی، مشاوره و اطلاع‌رسانی، مدیریت ساخت و اجرا، حمایت‌های فنی و اقتصادی و ظرفیت‌سازی به‌ویژه در بخش‌های غیردولتی است.

• عملکرد سازمان بهره‌وری انرژی ایران را در انجام ماموریت‌های خود از زمان تاسیس تاکنون چگونه ارزیابی می‌کنید؟
اثربخشی سازمان در زمان‌ها و مقاطع مختلف با توجه به طرح‌ها و پروژه‌هایی كه در دست اجرا داشته، متفاوت بوده است. اگر به‌صورت كلان به قضیه نگاه كنیم، سازمان بهره‌وری انرژی ایران با توجه به محدودیت‌هایی كه در منابع انسانی دارد، اما بیش از حد انتظار ظاهر شده است به‌طوری كه در زمانی كه پیك مصرف برق 40 هزار مگاوات بود، حدود دوهزار مگاوات یعنی حدود پنج درصد در مصرف برق صرفه‌جویی شد و این درحالی است كه پنج درصد از امكانات وزارت نیرو نیز در سابا نیست. ما به‌صورت پیوسته طرح‌هایی مانند حمایت از تولید كولر و یخچال پربازده، حمایت از لامپ‌های پربازده و LED و حمایت از طرح‌های بهینه‌سازی در نیروگاه‌ها را اجرا می‌کنیم كه هر یك از آنها به‌نوبه خود در كاهش بار شبكه و بهینه‌سازی مصرف انرژی تاثیر دارند.

• چه برنامه‌هایی برای كاهش و بهینه‌سازی مصرف برق در سال‌جاری دارید؟
برخی از اقدام‌های سابا برای كاهش مصرف برق در كشور مانند حمایت از تولید یخچال‌فریزر و كولرهای پربازده از گذشته آغاز شده است. سالانه یک میلیون و 400 هزار دستگاه یخچال‌فریزر و 300 هزار دستگاه یخچال پربازده با حمایت سازمان بهره‌وری انرژی ایران تولید و وارد چرخه مصرف می‌شود كه اگر این‌گونه حمایت‌ها صورت نمی‌گرفت، در سال‌جاری و سال‌های آینده دستگاه‌هایی با بازده پایین وارد كشور می‌شد. از طرف دیگر پروژه‌های خوبی مانند خنک‌سازی هوای ورودی به نیروگاه‌ها به‌منظور افزایش برق تولیدی آنها در دستوركار سازمان بهره‌وری انرژی ایران بوده كه موردتوجه و استقبال وزارت نیرو قرار گرفته است و برای همه نیروگاه‌های كشور اجرا می‌شود. در این طرح با برنامه‌ریزی‌های وزارت نیرو و توانیر، بخشی از هوای ورودی به نیروگاه‌ها خنك می‌شود كه با این كار حدود 700 مگاوات به ظرفیت نیروگاهی كشور بدون مصرف سوخت اضافی افزوده می‌شود.
در بخش كشاورزی، آموزش و آگاه‌سازی را در برنامه داریم. در این بخش تحول خوبی در حال رخ دادن است و از فن‌های نوآورانه استفاده می‌شود. برای ارتقای بهره‌وری در بخش كشاورزی، مركزی مانند مركز آموزشی تخصصی تبریز در مجتمع امام خمینی (ره) وزارت جهادكشاورزی ایجاد شده است كه سابا با انتقال تجربه‌های خود به آنها كمك می‌کند.
در حوزه صنایع نیز با توجه به میزان اعتباری كه در اختیار داریم، تغییر فرآیند تولید و ارتقای مصرف انرژی را در دستوركار كاریم كه این بخش با استقبال برخی صنایع مانند صنعت سیمان روبه‌رو شده است .

• موضوع ممنوعیت تولید و توزیع لامپ رشته‌ای در سال‌های اخیر در کشور مطرح بوده است. این طرح در زمان حاضر در چه مرحله‌ای است و سابا در این‌باره چه ماموریتی برعهده دارد؟
آیین‌نامه‌ای در سال 91 در هیات دولت مبنی‌بر ممنوعیت تولید و توزیع لامپ‌های رشته‌ای بالای 40 وات به تصویب رسید. در این راستا وزارت صنعت، معدن و تجارت متولی اجرای این طرح و سازمان بهره‌وری انرژی ایران متولی آگاه‌سازی و اطلاع‌رسانی شد. در سابا در حوزه اطلاع‌رسانی اقدام‌های خوب و فراوانی انجام دادیم و با تشكیل کارگروه‌ها، به تدوین استانداردهای لازم مانند استاندارد لامپ‌های "ال‌ای‌دی" پرداختیم. باوجود اینکه اقدام‌های خوبی هم در وزارت صنعت و هم سازمان سابا صورت گرفته، اما متاسفانه هنوز ممنوعیت تولید و توزیع لامپ‌های رشته‌ای عملیاتی نشده است. افزایش تعرفه واردات لامپ‌های رشته‌ای 40 تا 200 وات، جلوگیری از ثبت سفارش لامپ‌های رشته‌ای، افزایش تعرفه واردات لامپ‌های هالوژن به 100 درصد ازجمله اقدام‌ها جهت جلوگیری از واردات لامپ رشته‌ای به كشور است. همچنین برای تولید این‌گونه لامپ‌ها دیگر مجوز جدیدی صادر نمی‌شود ضمن آنکه سازوکاری برای جلوگیری از توزیع این لامپ‌ها نیز باید فراهم شود. وزارت نیرو و سازمان بهره‌وری انرژی ایران هیچ‌گونه ابزار اجرایی در این‌باره ندارند و ابزار اجرایی لازم در اختیار وزارت صنعت، معدن و تجارت است. همچنین درباره جلوگیری از واردات لوازم الكتریكی پرمصرف، تعرفه گمركی این‌گونه لوازم به‌شدت افزایش یافته و تعرفه واردات لوازم الكتریكی کم‌مصرف مانند لامپ‌های فلورسنت T8 درمقایسه با لامپ‌های T10 كمتر است.
طبیعتا بهترین ابزار برای جلوگیری از واردات كالاهای با بازده پایین، استفاده از بازوی تعرفه گمركی است كه وزارت صنعت، معدن و تجارت از این ابزار استفاده كرده است.

• برای حمایت از تولید لوازم برقی داخلی با بازده بالا چه برنامه‌ای دارید؟
برای حمایت از تولید داخلی این‌گونه لوازم، تنها سازمان بهره‌وری انرژی ایران و وزارت نیرو مسئول نیست بلكه مجموعه دولت باید در این‌باره همكاری داشته باشد. اگر محصولی پربازده و با مصرف انرژی كم تولید شود، از آسیب رسیدن به محیط زیست جلوگیری كرده و مانع هدررفتن منابع ملی می‌شود. سازمان بهره‌وری انرژی ایران وظیفه فراهم ساختن سازوکار لازم و به‌حركت درآوردن آنها را برای حمایت از تولید لوازم الكتریكی پربازده دارد. میزان تسهیلات پرداختی در سال‌های مختلف متفاوت بوده است اما سابا به سهم خود ریالی از این منابع را بلاتكلیف نگذاشته و حداكثر استفاده را نیز انجام داده است. میزان بودجه و اعتبار درنظر گرفته شده در هر سازمان نباید مانع نادیده گرفته شدن وظایف دیگر سازمان‌ها شود.

• یکی از فعالیت‌های موثر انجام‌‌شده توسط سابا در سال‌های اخیر، تشویق مصرف‌کنندگان به استفاده از لوازم الکتریکی با برچسب انرژی بالاست. آیا استانداردهای برچسب انرژی در ایران با سایر كشورها متفاوت است؟
خیر، تفاوتی وجود ندارد. وظیفه تدوین استانداردها در حوزه انرژی الكتریكی برعهده وزارت نیرو است و به‌صورت مداوم به‌روزرسانی می‌شوند كه با تصویب در سازمان استاندارد ابلاغ می‌شود. برای مثال، پیشتر محدوده برچسب انرژی برای یخچال از A تا G تعریف شده بود كه اكنون از A+ تا D تغییر یافته است. استانداردهای برچسب‌های انرژی در ایران با استانداردهای جهانی برابر است كه این استانداردها برای خیلی از كالاها مرتب به‌روزرسانی شده و برای تعدادی دیگر از محصول‌های الكتریكی در دست اقدام است.

• یکی از برنامه‌های وزارت نیرو در بخش برق، نصب و توسعه كنتورهای هوشمند است. اجرای این طرح هم‌اکنون برق در چه مرحله‌ای است؟
نصب كنتورهای هوشمند برق با عنایت توانیر و تامین اعتبار لازم، امسال آغاز می‌شود. زیرساخت، مطالعه‌ها و طرح‌های لازم تهیه شده است و فاز نخست این طرح را تا پایان شهریورماه اجرا می‌کنیم. در فاز نخست كه به‌صورت پایلوت اجرا می‌شود، در هر یك از پنج منطقه تهران و البرز، خراسان، بوشهر، زنجان و اهواز 2000 دستگاه كنتور هوشمند برای مصارف گوناگون نصب شده و نتایج حاصل از این طرح كارشناسی و ارزیابی می‌شود. همچنین با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، فاز دوم این طرح كه نصب 20 هزار دستگاه در هر منطقه است، تا پایان امسال اجرایی می‌شود.

• مصرف برق امسال با رشد قابل‌توجهی درمقایسه با سال‌های اخیر مواجه بوده است. با توجه به استمرار هوای گرم در تابستان امسال، چه توصیه‌ای برای مشتركان برق دارید؟
روند تغییر مصرف انرژی طی سال‌های اخیر نشان می‌دهد تامین حامل‌های مختلف انرژی ازجمله حامل الكتریكی با بحران روبرو است. بنابراین مدیریت و بهینه‌سازی مصرف انرژی به‌ویژه طی فصول گرم سال باید موردتوجه ویژه قرار گیرد. نتایج ممیزی انرژی در ساختمان‌ها حاکی از آن است كه مولفه‌های مهم مصرف برق در سطح ساختمان‌های كشور، مولفه سرمایش و روشنایی فضاها است. بررسی داده‌ها نشان می‌دهد بیشینه بار سرمایشی کشور در روز اوج بار تقریبا 16 هزار مگاوات است که دلایل این افزایش، بالا رفتن سطح رفاه عمومی و تغییر الگوی رفتاری مصرف‌کنندگان است. بخش خانگی با داشتن بیش از 23 میلیون مشترک سهمی معادل 32 درصد (طبق آمار ترازنامه جدید) از مصرف کل حامل برق را دارا است. متوسط مصرف انرژی الکتریکی بخش خانگی 2614 کیلووات ساعت است. از آنجا که سهم مصرف سرمایش از کل مصرف این بخش حدود 26 درصد است، هر مشترک به‌طور متوسط برای ایجاد سرمایش 680 کیلووات ساعت انرژی مصرف می‌کند. افزون‌‌بر این، در کشور ما تقریبا 20 درصد برق تولیدی صرف تامین روشنایی می‌شود که از این مقدار، 69 درصد یعنی سالانه 27 میلیارد کیلووات ساعت در منازل به مصرف می‌رسد. بدین ترتیب اجرای راهكارهای بهینه‌سازی در دو بخش سرمایش و روشنایی می‌تواند كمك به‌سزایی در راستای كاهش پیك مصرف برق کند.
  • خبرنگار: امیر منصوری
  • سردبیر: fallah