بخش اخبار بين الملل وزارت نيرو
1397/12/22 17:08:31
وزير نيرو در گفتگو با «شرق» به بررسي اثر تحريم‌ها در حوزه آب و برق پرداخت؛
هزینه استقلال خود را می‌پردازیم
مي‌خواهم به شما بگويم كه شخصا اثر بد مصرفي را از اثر تحريم‌ها بيشتر مي‌دانم. خوشبخت مي‌شوم و متشكر كه رسانه‌هاي ما هم روي موضوع بدمصرفي متمركز شوند و بد مصرفي ما را پشت سر موضوع تحريم‌ها پنهان نكنند. يعني اگر همين فردا تحريم كنندگان رسما اعلام كنند كه ما به بي‌حاصلي و بي‌ثمري تحريم‌ها پي برده‌ايم و دست از اين رفتارهاي ظالمانه بر مي‌داريم، به نظر من تا زماني كه شيوه‌هاي مصرفمان را اصلاح نكرديم، مشكلاتمان باقي است.
گفت‌گو از: ليلا مرگن

تحريم‌هاي يك‌جانبه آمريكا عليه ايران بر بخش‌هاي مختلف اقتصادي كشور تاثير متفاوتي خواهد داشت. بخش آب و برق هم از اين قاعده كلي مستثني نيست. وزير نيرو در گفتگو با «شرق» تحريم‌ها را داراي اثراتي دانست كه قابل جبران است. به اعتقاد او در فرصت تحريم‌ها، ايران به خود کفایی در بسياري از زمينه‌هاي صنعت آب و برق دست يافته است و كمتر به خارج وابسته است اما وزارتخانه تحت امرش، تمهيداتي هم براي مقابله با اثرات احتمالي تحريم‌ها دارد. اردكانيان در سخنانش، بازار اوراسيا را كه با رايزني‌هاي ديپلماتيك به روي ايران گشوده خواهد شد، فضاي مناسبي براي حضور ايران در ايام تحريم معرفي مي‌كند. او در سخنان خود تاکید می‌کند که ما تحريم دلار هستيم به همين دليل مقداري مسير دريافت مابه‌ازاي كاري كه انجام مي‌دهيم طولاني‌تر مي‌شود ولي بالاخره اين هم بخشي از هزينه‌اي است كه براي استقلال خود پرداختيم و خواهيم پرداخت. مشروح گفت‌وگو با رضا اردكانيان وزير نيرو درباره اثرات احتمالي تحريم‌ها بر صنعت آب و برق ايران در ادامه مي‌آيد.

*تحريم‌هاي آمريكا صادرات برق ايران را با مشكل مواجه كرده و تبديل شدن كشور به هاب منطقه را سخت مي‌كند. بر اساس مفاد تحريم‌هاي جديد، هر كشوري با ايران تجارت كند، مشمول جرايم آمريكا مي‌شود. اخيرا عراق هم سه ماه از آمريكا براي دريافت برق از ايران مهلت گرفته است. راه حل شما براي اينكه به موقعيت ايران در بخش صادرات برق و تبديل شدن به هاب منطقه آسيب وارد نشود، چيست؟
در دي ماه گذشته در پي دعوت وزير برق جمهوري عراق سفر رسمي به اين كشور داشتم. در آنجا ديدارهايي كه خبرش حتما منعكس شده است، با مقامات ارشد اين كشور شامل رئيس جمهور و وزير برق، رئيس كل بانك مركزي، معاون نخست‌وزير (كه وزير نفت هستند)، وزير شهرسازي و شهرداري‌هاي عراق برگزار شد. نتيجه اين ديدارها امضاي يادداشت تفاهمي ميان ايران و عراق بود كه در حال حاضر هم دنبال مي‌شود. در انتهاي سفر يك مصاحبه مطبوعاتي داشتيم كه خبرنگاران داخلي و خارجي عراق در آن حضور داشتند. سئوال مشابهي آنجا پرسيده شد. آنجا عرض كردم اينك ما مي‌گويم كه اين تحريم‌ها براي ايران فرصت بودند. در عين حال كه منكر آثار و مضايق و هزينه‌هاي ناشي از آن نيستيم و مشكلاتي براي مردم فراهم شده است اما در يك تحليل كلي هزينه- فايده، بخش عمده آنچه كه در صنعت آب و برق دستاورد خودمان از حيث خود اتكايي مي‌دانيم، در همين شرايط مضيقه و تنگي و تنگناي تحريم فراهم شده است. كسي ممكن است بگويد كه نبايد اين‌گونه باشد اما اين عملكرد ما است و ما هرچقدر با محدوديت مواجه شديم، بيشتر نگاهمان متوجه توان و استعدادهاي داخلي شده است. چون قبل از انقلاب كشوري بوديم كه به واسطه درآمدها نفتي و نوع بده بستان‌هايي كه دولت وقت با كشورهاي خارجي داشته است، نوع قراردادهاي ما در صنعت آب و برق از نوع قراردادهاي كليد در دست بوده است. هفت هزار مگاوات يا كمي بيشتر، قبل از انقلاب نيروگاه داشتيم. پرونده نيروگاه‌هاي ساخته شده را كه نگاه كنيم، يك بازار رنگارنگي از انواع تكنوولوژي‌هاي زمان خود است و تكنولوژي به كار رفته در ساخت نيروگاه‌ها متنوع است. معلوم بوده كه برنامه هرچه بوده، اين نبوده است كه در راستاي انتقال دانش و يادگرفتن اين تكنولوژي گام برداريم و كم كم خودمان سازنده بشويم. يكي از نيروگاه‌ها با تكنولوژي روسي بوده و آن ديگري آلماني، ايتاليايي، انگليسي و برخي ديگر هم فرانسوي بوده است. در زمان جنگ، در بمباران و آسيب‌هايي كه مي‌ديدم وزارت نيرو و صنعت برق مشكل داشت كه اگر نيروگاهي در جنگ از يك جهتي آسيب مي‌ديد از يك نيروگاه ديگر، نمي‌توانستيم كمك بگيريم.
 
*ما بر اثر تحريم‌ها يك كشور توانمند شديم اما در حال حاضر يك نيروي خارجي جلوي صدور خدمات برق ما را گرفته است. در اين رابطه چه كاري مي‌توانيم انجام دهيم؟
من در نشست خبري با رسانه‌هاي عراق گفتم كه صنعت برق هيچ نوع محدوديتي براي اجراي برنامه‌هاي خود نمي‌بيند. ما ارتباط شبكه‌اي با همه كشورهاي همسايه برقرار است. مخصوصا با جمهوري عراق كه ما متعهد شديم ظرف سه سال صنعت برق عراق را متحول كنيم. ما در آينده نزديك، براي عملياتي كردن يادداشت تفاهمي كه امضا كرديم، ميزبان وزير برق عراق خواهيم بود. در حال حاضر اندكي بالاي 50 درصد، تلفات در شبكه دارند. گفتيم هيچ كشوري چنين پيشنهادي را نمي‌دهد. همان مسيري كه خودمان طي كرديم را حاضريم در اختيار همسايگان‌مان در كشور عراق قرار دهيم كه در يك بازه زماني قابل قبول، آنها هم بتوانند در صنعت برق روي پاي خود بايستند. چه از لحاظ بازسازي نيروگاه‌ها، چه ساخت و چه اصلاح شبكه‌هاي انتقال و توزيع برق به اين كشور كمك خواهيم كرد و اين يعني مجموعه وسيعي از فعاليت در عراق انجام خواهد شد. ما تحريم دلار هستيم به همين دليل مقداري مسير دريافت مابه ازاي كاري كه انجام مي‌دهيم طولاني‌تر مي‌شود ولي بالاخره اين هم بخشي از هزينه‌اي است كه براي استقلال خود پرداختيم و خواهيم پرداخت.
 
*جرايمي كه آمريكا براي تبادلات تجاري با ايران وضع كرده است را كدام كشور بايد پرداخت كند؟
من چيزي درباره جرايم نشنيده‌ام. آمريكا آنچه اعلام كرده است و هيات عراقي در واشنگتن مذاكرات را انجام دادند، اين است كه معاملات به دلار نباشد ولي با ساير ارزها مي‌توان فعاليت كرد. در حال حاضر مشغول مذاكره باعراق هستيم. با توجه به مقدوراتي كه آنها دارند و شيوه‌هايي كه ما مي‌توانيم مطالبات خود را دريافت كنيم، به فعاليت خود ادامه خواهيم داد. ما در عراق نيروگاه داريم كه بهره‌بردارش متعلق به ايران است و جدا از برقي كه به اين كشور صادر مي‌كنيم، بابت بهره‌برداري از آن نيروگاه نيز دريافت‌هايي داريم و در حال انجام است. در مورد ساير كشورها هم همين طور است. ما به كشور عراق و تمام كشورهايي كه مرز زميني داريم، ارتباط برقی داريم. با جمهوري عراق پنج خط انتقال داريم كه سه تاي آن 400 كيلوولت است. با تركيه دو خط داريم. با پاكستان سه خط داريم كه يكي از اين خطوط 132 كيلوولت است. با افغانستان سه خط داريم كه يكي از آنها 132 كيلوولت است. با جمهوري آذربايجان هفت خط انتقال داريم كه از اين هفت خط يكي 330 كيلوولت (كه ولتاژ بالايي است) و بقيه 230، 132 و 105كيلوولت است. با ارمنستان دو خط انتقال 230 كيلوولت داريم و با ارمنستان هم دو خط انتقال داريم. ارتباطات بسيار قوي با كشورهاي همسايه داريم. ما به لحاظ فيزيكي شرايط تبديل شدن به هاب منطقه را داريم. به لحاظ موقعيت جغرافيايي جوري هستيم كه هيچ كشور ديگري نمي‌تواند باشد. در شمال ايران يك دريا وجود دارد. جنوب كشور هم مرز آبي داريم. ارتباط برقي بين شرق آسيا تا هند و از سمت غرب تا لبنان را هر كشور ديگري بخواهد برقرار كند بايد انتقال از درياي شمال يا جنوب ايران را انجام بدهد. بنابراين، اصلا امكان‌پذير نيست كه كشوري غير از ايران، بخواهد برق به همسايگان ما منتقل كند. منتها نحوه تعاملات به ما بستگي دارد كه ملاحظه مي‌كنيد زيرساخت‌ها را آماده كرده‌ايم. از نظر وضع صادرات برق، وضعيت مطلوبي داريم. در 29 ديماه گذشته ركورد صادرات به عراق را زديم. قرارداد بين ايران و عراق صادرات 1300 مگاوات است اما در فصل كم باري، ما اين ركورد را شكستيم و بيشتر از رقم قرارداد صادرات انجام داديم. فصل زمستان زمان پيك بار عراق نيست. در حال حاضر بار ما هم سبك است و حدود 33 هزار مگاوات است. در اين شرايط 1361 مگاوات در 29 ديماه به عراق صادرات داشتيم. بنابراين به لحاظ اينكه هاب منطقه باشيم، در حال حاضر هستيم و مشكلات در ارتباط با تحريم و غيره، چون امكان ديگري نيست، كسي نمي‌تواند جايگزين ما شود. پاكستان نمي‌تواند از عراق نفت يا گاز مايع وارد كند. امكان ندارند برق وارد كند. با توجه به رابطه‌اش با هند و افغانستان تنها گزينه‌اش براي تامين برق ما هستيم. هيچ كس نمي‌تواند جلوي اين تبادلات را بگيرد.
 
* اين احتمال مي‌رود كه با اعمال تحريم‌هاي جديد صدور خدمات فني و مهندسي با افت مواجه شود. در حال حاضر هم كمي با افت صدور خدمات فني و مهندسي مواجه هستيم. از صحبت‌هاي شما اين‌گونه بر مي‌آيد كه حداقل در كشورهاي همسايه براي صدور خدمات فني و مهندسي دچار مشكل نمي شويم. اما در برخي كشورهاي دور مثل قاره آفريقا هم صادرات داشتيم. وضعيت صدور خدمات فني و مهندسي به اين كشورها چه مي‌شود؟
ما گزارشي از توقف قراردادها و فعاليت‌ها چه در ارتباط با بخش برق و چه بخش آب نداريم. در بخش آب چه سدسازي‌هايي كه شركت‌هاي ايراني در قاره آفريقا دارند و چه پروژه‌هاي كوچك ديگر در حال انجام است اما توسعه و رشد اين برنامه‌ها در آينده با چه شرايطي مواجه مي‌شود، طبيعتا كمي بايد منتظر بمانيم. اميدوار هستيم با توجه به ظرفيت بالاي خدمات فني و مهندسي كه داريم اختلال جدي ايجاد نشود. همان‌طور كه مي‌دانيد وزارت نيرو در صدر ليست صادركنندگان خدمات فني و مهندسي كشور است.
 
*البته يك روند كاهشي در صدور خدمات فني و مهندسي به چشم مي‌خورد.
روند كاهشي داشتيم اما از آن طرف هم فرصت‌هاي جديدي ايجاد مي‌شود. در حال حاضر دولت لايحه‌اي را با قيد يك فوريت به مجلس براي الحاق جمهوري اسلامي ايران به اتحاديه اقتصادي اوراسيا فرستاد. اميدواريم تا پايان سال جاري شمسي در مجلس محترم اين مسئله به تصويب برسد. تصويب اين لايحه به اين معني است كه به همراه پنج كشور ديگر كه عضو اصلي اتحاديه اقتصادي هستند (يعني فدراسيون روسيه، بلاروس، قزاقستان، قرقيزستان و ارمنستان) و با ما مرز زميني هم دارند، عملا به يك منطقه آزاد تجاري تبديل شويم و اين مسئله در كنار همه مختصات و آثاري كه خواهد داشت، يك بازار وسيعي در اختيار توليدكنندگان ايراني در بخش‌هاي مختلف از جمله صنعت برق و صادركنندگان خدمات مهندسي قرار مي‌دهد كه بدون مشكلات در ارتباط با تعرفه‌ها و عوارض بتواند از اين بازار استفاده كنند. ويتنام قبل از ايران با موافقت اين پنج كشور به اين اتحاديه پيوسته است. لذا اين امتياز شامل حال ما هم مي‌شود. اميدواري ما هم اين است كه با توجه به موقعيت جغرافيايي كه داريم و هم مرزي با كشورهايي مثل عراق، افغانستان، پاكستان و كشورهاي آسياي ميانه شرايط خوبي داشته باشيم زيرا اگر در جايي غير از اينجا در كره زمين بوديم، يكي از اصلي‌ترين بازارهاي عرضه خدمات فني و مهندسي در شرايط حاضر همين كشورها هستند. حالا كه همسايه اين كشورها هستيم، اميدواريم با تدبيري كه از پيش نيازهاي مهم بحث صادرات است و ارتباطات خوبي كه وزارت نيرو با بخش خصوصي آب و برق شامل سنديكاي صنعت برق و فدراسيون صنعت آب دارد، بتوانيم از اين فرصت‌ها بيشتر استفاده كنيم.
*بحثي كه فعالان صنعت برق را نگران مي‌كند، انتقال تكنولوژي روز دنيا به داخل است. در تحريم‌ها اين احتمال وجود دارد كه انتقال فن‌آوري به داخل با شكاف مواجه شود. راهكاري در اين رابطه وجود دارد؟
ما به ميزان خيلي زيادي در صنعت برق خود اتكا هستيم. البته اين به معناي آن نيست كه حتي اگر 100 درصد خوداتكا بوديم، نيازي به ارتباط با جامعه جهاني در بحث فن‌آوري نداشته باشيم. بالاخره دانشگاه‌ها و پژوهشگران ما از بازيگران عمده در سطح دنيا براي پيشبرد مرزهاي دانش هستند. دنبال اين هستيم كه اين ارتباطات حفظ شود. در بخش آب و برق تلاش مي‌كنيم كه مشكل جدي از اين حيث پيش نيايد.
 
*به نظر مي‌رسد توسعه انرژي‌هاي تجديدپذير به‌طور كامل با تكيه بر سرمايه گذاري‌هاي خارجي برنامه‌ريزي شد و در حال حاضر با اعمال تحريم‌هاي جديد آمريكا، اين امكان وجود ندارد كه از سرمايه گذاران خارجي استفاده كنيم. برنامه شما براي حل اين مشكل و جايگزين كردن سرمايه‌گذاران قبلي چيست؟
ما بعد از موافقتنامه برجام با درخواست‌هاي متعددي براي سرمايه‌گذاري در اين بخش مواجه شديم. از تعداد قابل توجهي پروانه كه براي سرمايه‌گذاري در بخش انرژي تجديدپذير صادر شده است، تا كنون بيش از 320 قرارداد با بخش خصوصي در قالب قرارداد خريد تضميني برق منعقد كرديم.  34 شركت در حوزه انرژي بادي، 270 شركت در حوزه انرژي خورشيدي، 8 شركت در حوزه برق آبي كوچك (كه جزء تجديدپذير است)، 4 شركت در حوزه انرژي زيست توده و پنج شركت در حوزه بازيافت تلفات حرارتي هستند. ظرفيت نيروگاه‌هاي تجديدپذير ما به بيش از 670 مگاوات رسيده است. قرار ما با همكارانمان اين بوده كه امسال اين ظرفيت را به هزار مگاوات برسانيم. اگرچه در حال حاضر در گزارشات خود به نحوي جمله‌بندي‌هايشان را تغيير مي‌دهند و مي‌گويند تا تابستان به هزار و صد مي‌رسيم و اين يعني روشن نيست كه تا آخر سال به عدد هزاري كه وعده دادند مي‌رسند يا نه، اما مي‌پذيريم كه مسئله تغيير نرخ ارز بر روند فعاليت در حوزه تجديدپذيرها اثرگذار بوده است. اين مسئله يك موج و شوكي ايجاد كرده است. با اين وجود دريچه‌هاي جديد و اميدبخشي به روي سرمايه‌گذاران باز شده است. در حال حاضر بخش خصوصي بيش از 10 هزار ميليارد تومان در بخش انرژي تجديدپذير سرمايه گذاري كرده است. 50 درصد سرمايه‌گذاري‌ها تقريبا ايراني و 50 درصد خارجي هستند. دنبال اين هستيم كه حتي توليد تجهيزات را هم بومي‌سازي كنيم. در حال حاضر 11 خط توليد تجهيزات در بخش تجديدپذيرها در كشور راه‌اندازي شده است. ساتبا كه دستگاه مسئول اين كار است قاعده‌اي گذاشته است كه اگر سرمايه‌گذار نيروگاه تجديدپذير، تجهيزات را از توليدكننده داخلي تامين كند، تا 30 درصد برق را چنين نيروگاهي گران‌تر مي‌خريم. يعني ما حاضريم برقي كه با تجهيزات داخلي توليد شود را گران‌تر بخريم. اين كمك به توليد داخل است البته اين موجب كاهش هزينه ساخت نيروگاه‌ها مي‌شود. با اين شيوه حدود 40 درصد هزينه ساخت نيروگاه‌هاي تجديدپذير كاهش يافته است. در يك محاسبه كلي اين كار سودآوري براي كشور است. علاوه بر اينها يك نوع پاسخ به مضيقه‌هاي ناشي از تفاوت نرخ ارز هم بود. در شرايط كنوني همكاران ما توجه بيشتري به نيروگاه هاي تجديدپذير كوچكتر كردند. در روستاهاي زيادي اين نيروگاه‌هاي كوچك نصب مي‌شود كه از اين حيث مهم است. اميدواريم با تمهيداتي كه انديشيده شده است، دوباره به آن شيب مثبتي كه در سرمايه گذاري در بخش تجديدپذيرها داشتيم، برگرديم.
*خارجي‌هايي كه با ايران قرارداد بستند آيا در حال اجراي اين پروژه‌ها هستند يا قراردادها در حد تفاهم‌نامه است؟
90 درصد استعداد تجديدپذير در كشور در بخش بادي و خورشيدي است و 10 درصد از ساير نيروگاه‌ها بهره مي‌بريم. در مورد نيروگاه‌هاي بادي قبلا انتقال تكنولوژي انجام شده بود و با تحريم‌ها دچار ضرر نشديم. در مورد نيروگاه‌هاي خورشيدي ما سابقه خيلي طولاني نداشتيم. برجام كمك زيادي به ما كرد. در مقطع يك سال و نيمي كه برجام برقرار بود اجرايي شود، عملا با كمك سرمايه‌گذار خارجي انتقال تكنولوژي به كشور انجام شد. ما براي تجديدپذير زياد محتاج سرمايه‌گذار خارجي نيستيم. محتاج فن‌آوري بوديم كه در فاصله يك سال و نيم انتقال تكنولوژي انجام شد. 11 خط تكنولوژي تجديدپذير در كشور ايجاد شد. تحريم‌هاي جديد كمك كرد كه سازندگان نيروگاه‌ها تشويق شوند تا توليدكننده داخلي كه در طول دوره برجام واحدهاي آنها احداث شده بود، خريد انجام دهند. خط توليد نيروگاه‌هاي خورشيدي ما در شيراز و شهر فيروزه كه احداث شده بودند و مازاد ظرفيت داشتند و مشتري كمي داشتند، به لطف تحريم‌هاي جديد، خطوط توليد اين دو واحد كامل شده است.
*در ارتباط با ساخت پنل‌هاي خورشيدي ما ناگزيريم سلول‌هاي خورشيدي را از خارج وارد كنيم و در ايران فقط با اسمبل (سر هم كردن) اين سلول‌ها پنل توليد مي‌شد. در نتيجه در اين بخش در هر صورت به خارج وابسته هستيم. اين وابستگي را چگونه مرتفع مي‌كنيد؟
مهمترين توليدكننده پنل خورشيدي خط توليد شيراز است. سلول را براي مدتي وارد مي‌كردند اما اخيرا انتقال تكنولوژي براي توليد سلول هم انجام شده است. خوشبختانه شركت‌هاي مشاوري كه در ايران حضور پيدا كرده بودند از معادن سيليس داخل كشور كه براي توليد سلول به آن نياز داريم بازديد كردند و اين خبر خوب را به ما دادند كه اگر در دنيا معادن سليس با خلوص 94 درصد را معادن خيلي خوب براي توليد سلول تشخيص مي‌دهند و از آن استفاده مي‌كنند، در كرمان اخيرا معدني با خلوص 99 درصد براي خط توليد شيراز كشف كرده‌اند. در يزد نيز معدن سيليس با خلوص 99.2 و در همدان 99.4 كشف شده است. با كشف اين معادن انرژي خورشيدي باز هم براي ما ارزان‌تر مي‌شود.
 
*پنل‌هاي توليدي ايران از نظر راندمان مشابه نمونه‌هاي خارجي هستند؟
بر اساس نظر شركت‌هاي مشاوري كه همه آنها از خطوط توليد پنل ما بازديد كردند و به ساتبا گزارش دادند، پنل‌هايي كه در ايران توليد مي‌شود از آخرين استانداردهاي جهاني برخوردار است. به همين خاطر احداث كنندگان نيروگاه مشتاق هستند از پنل‌هاي ايراني استفاه كنند. بعد از تحريم‌ها تعداد زيادي از سرمايه‌گذاران ايراني با تعداد خيلي بيشتر ظرفيت‌هاي كوچكتر جايگزين سرمايه‌گذاران خارجي شدند اما سرمايه‌گذاران خارجي ما هم نرفتند بلكه با دريافت منابع از بانك‌هاي ايراني دارند به كار خود ادامه مي‌دهند. روند رو به رشد احداث نيروگاه‌هاي تجذيدپر به جز يك مقطع چند ماهه كه تاثيرات گذرايي داشت، دوباره به حالت دوران برجام باز گشته است.
 
*فاينانس خارجي در بخش آب هم با مشكل مواجه شده است. حدود 14 پروژه مشترك با چين در بخش آب داشتيم كه تامين منابع مالي آن به عهده چين بود. فكر مي‌كنيد چگونه مي‌توان اين پروژه ها را ادامه داد؟
پروژه‌هاي مهمي را با چين داشتيم و داريم. سد و نيروگاه برق آبي رودبار، سد و نيروگاه برق آبي چمشير، سد و نيروگاه شفارود، بازسازي شبكه فاضلاب اصفهان، تصفيه خانه فاضلاب پنج شهر استان خوزستان، تصفيه‌خانه فاضلاب غرب اهواز و پروژه‌هاي متعدد ديگري مثل سد دشت پلنگ و سد مخزني باغان پروژه‌هايي هستند كه از طريق بحث فايناس با كشورهاي خارجي آنها را دنبال كرديم. مشكلاتي ايجاد شده است ولي هيچكدام از اين پرونده‌ها بسته نشده است. داريم قراردادهاي اجرايي و تفاهم نامه‌هاي با چين و روسيه را دنبال مي‌كنيم. نيروگاه سيريك كه نيروگاهي 1400 مگاواتي است با استفاده از منابع و وام دولت روسيه در حال انجام است. در مجموع در بخش آب 18 طرح را از منابع مالي خارجي تامين اعتبار كرديم كه اين طرح‌ها اجرا شده و به بهره‌برداري رسيده‌اند. از محل فاينانس خارجي سه سد طالقان، ملاصدرا و استور با ظرفيت 1.9 ميليارد مترمكعب آب اجرا شده است. از محل تسهيلات بانك‌هاي توسعه‌اي مثل بانك توسعه اسلامي، بانك اكو و بانك جهاني، 15 طرح كه 10 شبكه آبياري زهكشي بودند در مازندران، خوزستان، آذربايجان شرقي و گلستان و همين طور ساير استان‌ها اجرايي شد. حدود 170 هزار هكتار شبكه آبياري در اراضي اجرا شده است. سه سد جگين، شميل و نيان و بار با هدف تامين 132 ميليون مترمكعب آب اجرا شده است. با كمك منابع خارجي دو طرح آبرساني به قشم و كنترل سيل سيستان اجرا شده است. عملكرد ما در بخش آب در ارتباط با منابع خارجي عملكرد خوبي بوده است. در حال حاضر هم حدود 15 طرحي كه به برخي از آنها اشاره كردم، در حال پيگيري است. از كانال‌هاي ديپلماتيك و ساير تماس‌هاي موجود استفاده مي‌كنيم. اخيرا دولت، وزارت نيرو را به مسئوليت كميسيون اقتصادي همكاري‌هاي مشترك روسيه و البته جمهوري فدرال آلمان انتخاب كرده است. در ارتباط با روسيه بحث‌هاي جدي دنبال مي‌كنيم. علاقمندي به همكاري نه فقط منحصر به وزارت نيرو است بلكه اين علاقمندي در شركت‌هاي روسي نيز وجود دارد كه در بخش‌هاي آب و برق ايران منابع مالي بياورند و كار كنند. اميدواريم در آينده نزديك، اجلاس كميسيون مشترك در ايران برگزار شود و بتوانيم پروژه‌هاي بيشتري را اضافه كنيم. بحث‌هاي مربوط به چين هم از كانال‌هاي مختلف در حال دنبال شدن است. به نحوي كه آخرين اطلاعاتي كه ما داريم، حاكي از اين است كه با كمي افت و خيز و تاخير روبرو خواهد بود ولي قطعا اين تعهدات عملياتي مي‌شود.
*در سد بختياري با وجود تفاهم نامه بين ايران و كره، كره‌اي‌ها ايران را ترك كردند. در اين رابطه چه برنامه‌اي داريد؟
براي آن هم آلترناتيوهايي مطرح هست و همكاران ما روي آن كار مي‌كنند.
 
*با استفاده از سرمايه‌گذاران داخلي اين طرح تكميل مي‌شود يا از سرمايه‌گذاران خارجي براي تكميل آن استفاده مي‌كنيد؟
سرمايه‌گذاران خارجي هستند و ما به هر ترتيب طرح‌هايي را كه مراحل قانوني را براي استفاده از فاينانس خارجي طي كرده است از اين راه يا راه ديگر دنبال مي‌كنيم.
 
*تحريم‌ها قيمت تمام شده اجراي پروژه‌هاي آب و برق را در ايران زياد مي‌كند. اگر درباره ميزان افزايش اين هزينه‌ها آماري داريد، اعلام كنيد. بودجه وزارت نيرو به قدري هست كه بتواند اين بار اضافي را تحمل كند يا اينكه تزريق بودجه قطره چكاني‌تر مي‌شود و ما شاهد طولانيتر شدن اجراي پروژه‌ها خواهيم بود؟
اينكه تحريم‌ها به‌طور مستقيم چنين اثري بگذارد، اين گونه نيست. اما اگر اين‌گونه نگاه كنيم كه تحولات اقتصادي كشور تحت تاثير تحريم‌ها قرار گرفته است و برخي برنامه‌ها محدود شده است، اتفاقاتي در بحث منابع ارزي پيش‌آمده است، به همين دليل با دقت و وسواس بيشتري براي اين منابع برنامه ريزي مي‌شود، بله اين‌گونه هست. تغيير نرخ ارز روي يكسري از قراردادهاي ما اثر گذاشته است. موضوع را در دولت دنبال مي‌كنيم. از كانال شورايعالي هماهنگي امور اقتصادي ساز وكارهاي مختلفي را پيشنهاد داديم كه در كميته‌ها بررسي مي‌شود كه چگونه عمل كنيم تا يا ريال بيشتري در اختيار صنعت قرار گيرد و بتواند كمك بدهد كه تفاوت نرخ ارز پوشش داده شود يا به تعبيري ارز ارزان‌تري در اختيار موضوع آب قرار گيرد. براي بحث آب‌شيرين‌كن‌ها كه از نيازهاي ضروري است، اين موضوع دنبال مي‌شود. به‌طور خلاصه آنچه كه اثر تحريم‌ها روي اين موضوع است، گران شدن خود فن‌آوري نيست بلكه تغيير روش‌هاي تامين فن‌آوري از خارج كشور است.
 
*در نهايت پول بيشتري در اين فرايند بايد هزينه شود. اعتبارات شما به نسبت اين پول بيشتري كه نياز است رشد دارد يا اينكه قرار است طول مدت اجراي پروژه‌ها طولاني شود؟
اعتبارت ما رشد دارد ولي اين را هم توجه داشته باشيد كه وزارت نيرو خوشبختانه سال به سال اتكايش به منابع خودش بيشتر مي‌شود و اتكايش به منابع عمومي كاهش مي‌يابد. يعني به هر صورت چون فاصله قابل ملاحظه‌اي داريم با قيمت‌هاي تمام شده و قيمت‌هاي تكليفي، اين آثار موجب مي‌شود كه ما يك مقدار اين فاصله بين قيمت تكليفي و تمام شده را كمتر كنيم. اثر مثبتش در اين است كه مقداري در مصرف دقت بيشتري مي‌كنيم و در حالي كه تحت تحريم‌هاي مطرح شده هستيم از اين شرايط استفاده مي‌كنيم تا مقداري شيوه‌هاي مصرف را در برق و آب اصلاح كنيم.
 
*گفتيد كه مسئول گروه مذاكرات اقتصادي روسيه و آلمان شده‌ايد. اين مسئوليت در اجراي پروژه‌هاي آب و برق و تعديل اثر تحريم‌ها روي اين بخش تاثير مي‌گذارد؟
مي‌خواهم به شما بگويم كه شخصا اثر بد مصرفي را از اثر تحريم‌ها بيشتر مي‌دانم. خوشبخت مي‌شوم و متشكر كه رسانه‌هاي ما هم روي موضوع بدمصرفي متمركز شوند و بد مصرفي ما را پشت سر موضوع تحريم‌ها پنهان نكنند. يعني اگر همين فردا تحريم كنندگان رسما اعلام كنند كه ما به بي‌حاصلي و بي‌ثمري تحريم‌ها پي برده‌ايم و دست از اين رفتارهاي ظالمانه بر مي‌داريم، به نظر من تا زماني كه شيوه‌هاي مصرفمان را اصلاح نكرديم، مشكلاتمان باقي است. يك نوع خود تحريمي داريم كه بايد به همديگر كمك كنيم تا شيوه‌هاي ناصحيح مصرف به سمت اصلاح شدن پيش برود. ما، هم در مصرف منابع انرژي يك جامعه مصرفي هستيم و هم در مصرف منبع حياتي آب در بخش‌هاي مختلف دچار مشكل هستيم. هر كسي كه دستي بر قلم دارد، به هر شكل بايد سهم خود را در درمان اين بيماري ايفا كند. اين كار ماندگاري است كه ما را در مقابل مجموعه حوادث بيمه مي‌كند. يك بيمه عمر براي سده‌ها و هزاره‌ها است.
 
*با توجه به بدقولي‌هاي روسيه در زمينه تكميل نيروگاه اتمي بوشهر و مسايل مربوط به تعلل در انتقال زباله‌هاي هسته‌اي از ايران، فكر مي‌كنيد مي‌شود روي قول همكاري اين كشور حساب كرد؟
من به عنوان رئيس ايراني كميسيون مشترك همكاري‌هاي اقتصادي جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه عرض مي‌كنم كه هر كشوري در چارچوب منافع ملي خودش فكر، طراحي و برنامه‌ريزي مي‌كند و روابط دو جانبه و چند جانبه‌اش را شكل مي‌دهد. ما يك همسايه بزرگ در منطقه به نام كشور روسيه داريم. بايد سعي كنيم بر روي فصل مشترك منافع ملي دو كشور متمركز شويم. برنامه‌ريزي كنيم و صلح و آرامش را در منطقه ايجاد كنيم و توسعه اقتصادي، رفاه و آسايش مردم را با تمركز بر روي فصل مشترك منافع ملي، به دست بياوريم. لذا در عين حال كه گذشته چراغ راه آينده است اما آينده هم براي خود مسير دارد و در حال تغيير و تحول است. ما به هيچ وجه نبايد مردم خود را، نسل فعلي و نسل‌هاي آتي را از مجموعه فرصت‌هايي كه مي‌تواند از ِقبَل توسعه روابط اقتصادي با كشورهاي منطقه عايدمان شود، محروم كنيم. اين روابط اقتصادي يك پيش نيازي دارد كه اين پيش نياز، سمت پول و روابط سياسي است و با فدراسيون روسيه در حد بالايي وجود دارد. اينكه در سطح بالاي روابط سياسي چه مقدار عايدي اقتصادي داريم، به اين بر مي‌گردد كه در دستگاه‌هاي اجرايي مختلف بنشنيم و با درك اين موضوع كه زمينه كار ما زمينه فصل مشترك منافع ملي دو كشور است، برنامه ريزي كنيم. اگر ما فقط چشممان متوجه راهكارهايي باشد كه صرفا منافع ما را تامين مي‌كند، به نتيجه نمي‌رسيم. همين‌طور كه همكاران ما در فدراسيون روسيه اگر اين‌گونه نگاه كنند، به نتيجه نخواهند رسيد. چه بدقولي‌ها و چه خوش قولي‌هاي گذشته، بايد به تصحيح مسير كمك كند. اگر اين ديدگاه را نداشته باشيم، در شرايط جنگ تحميلي هيچ كشور بزرگي در دنيا نبود كه يا از روبرو يا از پشت سر، خنجر به ما نزند اما ما در حال حاضر رسما به عنوان يك سياست و استراتژي اعلام كرديم كه با همه كشورهاي مشروع و قانوني دنيا، بناي همكاري در چارچوب منافع ملي خودمان داريم كه اين به ميزان هوشمندي ما باز مي‌گردد و بايد حواسمان جمع باشد كه فرصت‌ها مثل ابر بهاري در حال گذر هستند و آيندگان هر امتيازي نسبت به ما داشته باشند كه از حيث علم، تكنولوژي، شادابي و تجربه گذشتگان است از يك فرصت و نعت برخوردار نيستند و آن امتيازي است كه ما داريم و آيندگان ندارند. آن هم زماني است كه حال حاضر در اختيار ماست و در اختيار آيندگان نخواهد بود. ما بايد پاسخگوي آيندگان باشيم.
 

  • خبرنگار: رسول صادقی/ دبیر خبر
  • منتشر کننده: امیر جعفری آزاد/ سردبیر