بخش آب و فاضلاب
1395/10/12 15:44:00
طرح فاضلاب تهران و پیگیری اهداف اقتصاد مقاومتی؛
ارتقای بهره‌وری، جذب سرمایه بخش غیردولتی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر
با قرار گرفتن در دهه چهارم از عمر پر برکت نظام جمهوری اسلامی که دهه عدالت و پیشرفت نامگذاری شده است و با توجه به آنکه سال 95 با عنوان سال " اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل" توسط مقام معظم رهبری اعلام شده است یک الگوی اقتصادی را پیش روی مدیران دستگاه‌های خدمت رسان کشور قرا می‌دهد تا به تدوین برنامه و استراتژی ای که اقتصاد مقاومتی نقش در آن نقشه برجسته ای‌ داشته باشد بپردازند.
بر این اساس شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور به عنوان بخشی از وزات نیرو به منظور تحقق سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری، برنامه‌های عملیاتی اقتصاد مقاومتی را در این بخش در 4 عنوان مدیریت تقاضای آب، اصلاح ساختار تأمین منابع آب، اصلاح الگوی مصارف آب، توسعه بازار آب و ارتقای بهره‌وری آب اعلام کرده است تا مدیران سازمان‌ها جهت ارتقای سطح خدمات در کشور و حوزه‌های تخصصی آب و فاضلاب برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت خود را تنظیم نمایند.
بدین ترتیب شرکت فاضلاب تهران نیز به عنوان سازمانی که وظیفه جمع آوری و دفع بهداشتی فاضلاب و تصفیه آن را در سطح شهر تهران عهده دار است و به عنوان یکی از شرکت‌های زیر مجموعه و تابعه، در راستای عملیاتی کردن اقتصاد مقاومتی برنامه‌های خود را با رویکرد ارتقای بهره وری، جذب سرمایه و مشارکت بخش غیردولتی و توسعه بازار انرژی‌های تجدیدپذیر تدوین کرده است.
این شرکت اقداماتی به انجام رسانده است که اثرات روشنی بر اصلاح ساختار تأمین منابع آب و افزایش سهم انرژی‌های تجدید پذیر در بخش انرژی کشور داشته است از جمله این اقدامات را می‌توان به شرح ذیل عنوان کرد.

* تولید و فروش انرژی تجدید پذیر
یکی از بزرگ‌ترین نیروگاه‌های بیوگاز حاصل از تصفیه فاضلاب در جهان در محل تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران در حال حاضر سالیانه در حدود 60 گیگاوات انرژی الکتریکی و 200 تراژول انرژی حرارتی تولید می‌گردد که این مقدار معادل تأمین برق مصرفی یک شهرک مسکونی 80 هزار نفری است. بزرگ‌ترین نیروگاه بیوگاز کشور 80 درصد برق مصرفی و 100 درصد حرارت مورد نیاز بهره برداری از تأسیسات تصفیه‌خانه را تأمین و صرفه جویی انرژی فسیلی در حدود 150 هزار بشکه نفت خام (400 هزار متر مکعب گاز) را به دنبال دارد.
با توجه به نیروگاه‌های بیوگاز در حال بهره برداری، نیروگاه بیوگاز تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران به عنوان بزرگ‌ترین نیروگاه بیوگاز کشور با ظرفیت 7.4 مگاوات در ساعت معادل 60 درصد ظرفیت نیروگاه‌های بیوگاز در حال بهره برداری کشور است.
 به منظور افزایش در آمدهای شرکت و استفاده حداکثری از امکانات و قابلیت‌های موجود و براساس ماده 62 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و بر اساس بند (ب) ماده (133) قانون برنامه پنج ساله پنجم، اولین و بزرگ‌ترین قرارداد خرید تضمینی برق تجدیدپذیر در صنعت آب و فاضلاب با ظرفیت اتصال به شبکه ۴ مگاوات با شرکت توانیر مبادله شد. پس از تفویض کلیه اقدامات مربوط به قراردادهای برق تجدید پذیر از شرکت توانیر به سانا و آغاز روند پرداخت صورتحساب‌ها، از ابتدای بهره‌برداری تجاری نیروگاه تا پایان سال 1394 بالغ بر 60 میلیارد ریال از محل فروش برق نیروگاه عاید شرکت شده است و از ابتدای بهره برداری تجاری نیروگاه در حدود 9 هزار مگاوات تولید برق تولید داشته است.
 
* فروش پساب تصفیه‌خانه‌های فاضلاب
با هدف جذب سرمایه و مشارکت بخش غیر دولتی به عنوان یکی از سیاست‌های وزارت نیرو و با توجه به کیفیت مناسب پساب تصفیه شده جهت مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز مطابق با استانداردهای محیط زیست ایران شرکت فاضلاب تهران موضوع تنظیم قراردادهای فروش پساب و یا مشارکت شهرداری‌ها در طرح جامع فاضلاب تهران را به اجرا گذاشته است. امضای موافقت نامه مشارکت شهرداری منطقه 22 در طرح فاضلاب تهران، موافقت نامه خرید تضمینی پساب تصفیه شده تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شمال شرق تهران توسط شهرداری منطقه 4 تهران، موافقت نامه خرید تضمینی بخشی از پساب تصفیه شده تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران توسط شرکت پالایش نفت تهران از جمله قراردادهای مشارکتی است.
 
*بهره‌برداری از پساب و لجن تولیدی تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران
پساب حاصل از تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران برای آبیاری حدود 90 هزار هکتار زمین کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حال حاضر برای آبیاری حدود 68000 هکتار زمین کشاورزی می‌تواند مورد استفاده قرار داد.
 از دیگر اثرات مفیدی اجرای این پروژه بر محصولات کشاورزی تولید کود طبیعی به‌صورت کود آلی (لجن) تصفیه شده و استفاده از آن به جای کود شیمیایی بوده که می‌تواند در 9 هزار هکتار زمین کشاورزی (در حال حاضر در حدود 7000 هکتار) مورد استفاده قرار گیرد. در تصفیه‌خانه فاضلاب به روش لجن فعال از دو منبع تصفیه اولیه و ثانویه فاضلاب لجن تولیدی داریم که می‌توان این لجن را با استفاده از فرآیندهای تثبیت و هضم لجن در کلاسهای مختلف به کود کشاورزی تبدیل نمود. در تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب درحال حاضر روزانه 300 تن لجن آبگیری شده از واحدهای 4-1 تولید می‌شود که می‌تواند به عنوان کود بیولوژیکی در مصارف کشاورزی دشت‌های جنوب تهران به‌کار برده شوند.
این کود خام دارای درصدی مطلوب از عناصر کربن، نیتروژن و فسفر همراه با مواد آلی تثبیت شده است که می‌تواند نیاز به کود شیمیایی را در زمین‌های کشاورزی مرتفع سازد.
هم اکنون استفاده از کودهای بیولوژیک مصرف بسیار گسترده‌ای در کشاورزی صنعتی دنیا دارد و این امر بستر سرمایه‌گذاری بسیار مناسبی برای بخش خصوصی نیز می‌تواند باشد که با ورود به این بخش و سرمایه گذاری در بخش فراوری و بازاریابی، بازار جدید و سودآوری را در صنعت کشاورزی ایران ایجاد نمایند.
 
مدیریت مصرف و بهینه سازی مصرف انرژی با استفاده از برق تولیدی از نیروگاه بیوگاز در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب
شرکت فاضلاب تهران با شناسایی و جلب تکنولوژهای جدید در زمینه تصفیه فاضلاب کمک به توسعه پایدار و همچنین جذب در آمدهای حاصل از فروش گواهی کاهش انتشار (CER) بهره گیری از مزایای اجرای بزرگ‌ترین پروژه مکانیسم توسعه پاک (CDM) در بخش فاضلاب جهان را در واحدهای مختلف تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در دستور کار خود قرارداده است.
در گام نخست اقدامات لازم بمنظور اجرای پروژه‌های مکانیسم توسعه پاک در واحدهای 5 و 6 تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب و واحدهای 1 و 2 تصفیه‌خانه فاضلاب غرب تهران (فیروزبهرام) صورت پذیرفته که پس از تأیید اعتبار توسط مرجع صلاحیت دار ملی (سازمان حفاظت محیط زیست) و همچنین نهاد عملیاتی منتخب- DOE سازمان ملل متحد، ثبت نهایی پروژه CDM واحدهای مذکور توسط هیأت اجرایی سازمان ملل (EB) در حال انجام می‌باشد.
با اجرای پروژه‌های مذکور از انتشار 150 هزار تن دی اکسید کربن (برای هر پروژه 75 هزار تن) در فضا جلوگیری می‌شود که با توجه به پروژه‌های اجرا شده در صنعت فاضلاب دنیا، پروژه ای در حجم پروژه CDM فاضلاب تهران در دبیرخانه کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل ثبت نگردیده و این پروژه بزرگ‌ترین پروژه CDM بخش فاضلاب شهری جهان می‌باشد.
با اجرای کل تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهر تهران از انتشار در حدود 750 هزار تن دی اکسید کربن (معادل 11 هزار هکتار فضای سبز برای جذب دی اکسید کربن) در فضا جلوگیری می‌شود. امتیاز این عدم انتشار در قالب گواهی‌های کاهش نشر CER به کشورهای عضو کنوانسیون تغییرات آب و هوا و عضو پروتکل کیوتو فروخته می‌شود که درآمدهای ارزی برای هر پروژه عاید شرکت خواهد شد.
جهت استفاده بهینه از ظرفیت موجود در تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران و بهره گیری از انرژی‌های پاک و تجدید پذیر در تولید برق، طرح احداث نیروگاه برق خورشیدی با ظرفیت 400 کیلووات در سایت تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران در دست مطالعه و بررسی است.
 
 ارز آوری از فروش گواهی کاهش گازهای گل خانه ای، تسهیلات بین المللی زیست محیطی، اجرای نیروگاه بیو گاز سوز، تولید برق از شبکه، مدیریت تهدیدات اقتصادی، تولید فرآورده‌های گازی از نیرو گاه‌ها، بازنگری در قراردادها، حمایت از تولید کنندگان داخلی، حمایت از پژوهشگران و ارائه خدمات فنی از جمله برنامه‌های آتی شرکت فاضلاب تهران برای حرکت در مسیر سیاست اقتصاد مقاومتی خواهد بود.
 
بومی سازی احداث تصفیه‌خانه‌ها و صرفه جویی ارزی
در راستای به کارگیری تمهیدات لازم برای جذب مشارکت بخش غیر دولتی در صنعت آب و آبفا به عنوان یکی از برنامه‌های متناظر با سیاست " اصلاح ساختار تأمین منابع آب"، شرکت فاضلاب تهران طرح احداث و بهره برداری واحدهای 5 و 6 تصفیه‌خانه جنوب تهران با ظرفیت تحت پوشش قرار دادن یک میلیو ن و 50 هزار نفر و بیش از فاضلاب 207 هزار متر مکعب در شبانه روز تصفیه می‌شود که توسط پیمانکاران و مشاوران ایرانی طراحی و اجرا شده است.
تکنولوژی به‌کار رفته در مدول های 5 و 6 از نوع Oxidation Ditch بوده و در حال حاضر به عنوان بروزترین روش تصفیه لجن فعال در این حجم از فاضلاب ورودی (2.4 متر مکعب در ثانیه) است. تکنولوژی ساخت این نوع از تصفیه‌خانه‌ها به صورت کامل به کشور وارد شده و ساخت و راه اندازی آن را در کشور با حجم بالای یک میلیون نفر امکان پذیر نموده است.
باید به طور کلی اشاره کرد، طرح فاضلاب تهران با توجه به ابعاد اجرایی زمینه اشتغال 3 هزار نفر نیروی کار را به طور مستقیم و چندین هزار نفر را به صورت غیر مستقیم از طریق بخش‌های کارخانجات به صورت تمام وقت فراهم کرده است.
 
 




 




 
 
  • خبرنگار: علی اکبر ذاکری
  • سردبیر: امیر جعفری آزاد